David Frankel: Miranda Priestly’yi cezalandırmayı reddeden yönetmen

David Frankel

Photo: Canadian Film Centre from Toronto, Canada / CC BY 2.0, via Wikimedia Commons

Doğum	2 Nisan 1959 New York, New York, Amerika Birleşik Devletleri
Meslek	Film yönetmeni
Tanınan işler	Şeytan Marka Giyer, Gizli Güzellik, Marley ve Ben
Ödüller	En İyi Canlı Aksiyon Kısa Film dalında Akademi Ödülü · Emmy (paylaşımlı)

David Frankel, bugün kendisiyle özdeşleşen filmi neredeyse geri çeviriyordu. Şeytan Marka Giyer senaryosunu okurken, hikâyenin merkezindeki dergi editörü Miranda Priestly’yi cezalandırmak için özel bir çaba harcandığını düşündü ve başka işlere yönelmeden önce bu itirazını dile getirdi. Menajeri, senaryoya bir kez daha bakması için onu ikna etti. Frankel’in şekillendirdiği, tiranın aynı zamanda binadaki en yetkin kişi olduğu versiyon, yüzyılın şu ana kadarki en çok alıntılanan stüdyo komedilerinden biri hâline geldi. Aradan yirmi yıl geçtikten sonra aynı karakter, çevresindeki hemen her yapımdan daha fazla gişe yapan devam filmi için onu yeniden bir araya getirdi.

Filmi neredeyse reddetmiş olması, adının filmleriyle pek yan yana anılmadığı bir sinemacı hakkında çok şey söylüyor. Seyirciler Meryl Streep’in fısıltıyla savurduğu iğnelemeleri ve Owen Wilson’ın söz dinlemez Labrador’unu hatırlıyor; bunlara sahne kuran adamın adını bilenlerin sayısıysa çok daha az. Frankel, oyuncuları ve tonu yönetmekte ustalaşmış bir yönetmen olarak kariyer yaptı; komedinin kedere dönüştüğü o dar alanda rahatça dolaştı ve soruları çoğunlukla yıldızların yanıtlamasına izin verdi.

2 Nisan 1959’da New York’ta, gazetecilikle iç içe bir ailede dünyaya geldi. Babası Max Frankel, ileride The New York Times’ın genel yayın yönetmeni olacak; küçük kardeşi Jon Frankel ise televizyon haberciliğinde kariyer yapacaktı. Frankel 1981’de Harvard’dan mezun oldu ve kısa süre babasının izinden gidip gazetecilik yapmayı düşündü. Ancak Hollywood’u seçti; senaryolar yazdı ve televizyona yöneldi. Doksanların başında Doctor Doctor sitcom’unun bölümlerini yönetti, Teech dizisinin de baş yapımcılığını üstlendi.

Uzun metrajlı ilk filmi Miami Rhapsody, 1995’te gösterime girdi. Sarah Jessica Parker, Antonio Banderas ve Mia Farrow’un rol aldığı romantik komedinin senaryosunu Frankel yazdı, filmin ortak yapımcılığını ve yönetmenliğini üstlendi; hikâye, daha sonra evini kuracağı şehirde geçiyordu. Asıl beklenmedik çıkışını ise bir yıl sonra yaptı. Bebe Neuwirth’ün başrolünde olduğu, yarım saatlik Dear Diary pilot bölümü ABC tarafından reddedilmişti. Frankel ve yapımcı Barry Jossen, bölümü biraz kısalttı ve Los Angeles’ta tek bir sinemada bir hafta sonu boyunca gösterime soktu. Yapım, En İyi Kısa Film Oscar’ını kazandı; Oscar alan televizyon için çekilmiş tek pilot bölüm oldu.

Televizyon çalışmaları da üst düzeyde devam etti. Sex and the City bölümlerini ve HBO’nun savaş mini dizisi Kardeşler Takımı’nın iki bölümünü yönetti. Bu çalışmalar, Tom Hanks ve dizinin diğer yönetmenleriyle birlikte 2002’de mini dizi yönetmenliği dalında Emmy kazanmasını sağladı. Entourage pilot bölümü de 2005’te ona bir Emmy adaylığı daha getirdi.

20th Century Fox onu Şeytan Marka Giyer için işe aldığında, henüz tek bir uzun metrajlı filmi vardı. Frankel, projeyi giriştiği en büyük iş olarak hatırlıyor; filmi tamamlamaya yetecek kaynağa bile zar zor sahip olduklarını söylüyordu. Örnek aldığı yapım, moda tasarımcısı Isaac Mizrahi’yi konu alan ve modayı hem saçma hem de ciddi bir mesele olarak ele alan Unzipped belgeseliydi. Senarist Aline Brosh McKenna ve yapımcı Wendy Finerman’la birlikte hikâyenin odağını Anne Hathaway’in asistanıyla Streep’in editörü arasındaki mücadeleye kaydırdı; Emily Blunt ve Stanley Tucci de bu ikilinin çevresinde yer aldı. 2006’da gösterime giren film, yaklaşık 35 ila 41 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında yaklaşık 327 milyon dolar hasılat elde etti; Streep Altın Küre kazandı ve Oscar’a aday gösterildi.

Ardından gelen filmler, Frankel’in güvenilir bir yönetmen olduğu yönündeki şöhretinin düşündürdüğünden daha inişli çıkışlı bir tablo ortaya koydu. Owen Wilson ve Jennifer Aniston’ın başrolünde olduğu Marley ve Ben, 2008’de Noel Günü gişe rekoru kırdı ve dünya çapında yaklaşık 248 milyon dolar kazandı. Steve Martin, Jack Black ve Wilson’ın rol aldığı, kuş gözlemciliği üzerine kurulu sakin komedi Büyük Yarış ise 2011’de 41 milyon dolarlık bütçesine karşılık yaklaşık 7,4 milyon dolar hasılat yaptı. Bir yıl sonra Aşk Yeniden ile Streep’le yeniden bir araya geldi; Tommy Lee Jones’un da rol aldığı filmde, uzun yıllardır evli bir çift terapiye gidiyordu ve eleştirmenler iki başrol oyuncusunu övdü. 2013’te James Corden’ın opera sanatçısı Paul Potts’u canlandırdığı One Chance filmini çekti.

En kötü dönemini 2016’da Gizli Güzellik ile yaşadı. İlk yönetmenin projeden ayrılmasının ardından görevi devralan Frankel’in filmi, Will Smith’in canlandırdığı reklam yöneticisinin Aşk’a, Zaman’a ve Ölüm’e mektuplar yazmasını, iş arkadaşlarının tuttuğu oyunculardan yanıtlar almasını konu alan bir yas dramıydı. Film yerden yere vuruldu: Rotten Tomatoes’ta yüzde 14 puan aldı ve Smith’in kariyerindeki en zayıf açılışı yaptı. Başarısızlık, Frankel’in yönteminin riskini ortaya koydu. Filmleri oyuncu kadrolarına fazlasıyla yaslanıyor; malzeme tökezlediğinde sahneleme de onu toparlamakta yetersiz kalıyor. İkinci Şeytan Marka Giyer de bu eleştirilerden kaçamadı. İlk fragmandaki renk düzenlemesinin, dijital platform yapımlarını çağrıştıracak ölçüde soluk olması tepki çekti; bazı eleştirmenler de devam filmini ilkine kıyasla daha yumuşak ve anlatmak istediği konuda daha kararsız buldu. The Seattle Times filmi gazı kaçmış şampanyaya benzetti.

Uzun metrajlı filmler arasında yeniden televizyona döndü. 2018’de NBC’nin Manifest dizisinin pilot bölümünü, Apple’ın The Morning Show dizisinin bazı bölümlerini ve Netflix’in Inventing Anna dizisinin ilk ve dördüncü bölümlerini yönetti. Kendisini varlıklı bir mirasçı gibi gösteren bir kadının hikâyesi, kendi başarılarını sahneleyen insanlara duyduğu ilgiyle örtüşüyordu. Bryan Cranston ve Annette Bening’in, piyango oyunundaki bir açığı keşfeden emekli bir çifti canlandırdığı Jerry ve Marge: Piyango Sırları, Tribeca’da prömiyer yaptı ve 2022’de Paramount+’ta yayımlandı.

Sonra, bir zamanlar uzak durmaya yemin ettiği devam filmi geldi. Disney, 2024 yazında Şeytan Marka Giyer 2’nin geliştirme çalışmalarına başladı. Streep, Hathaway, Blunt ve Tucci rollerine dönerken McKenna da senaryoyu yeniden kaleme aldı. Bütçe 100 milyon dolardı; ilk filmin bütçesinin neredeyse üç katı. Frankel, aradaki farkın büyük bölümünün oyunculara gittiğini, filmi çekmek için ellerinde temelde yine aynı miktarda para kaldığını söyledi. 2025’te Manhattan ve Milano’da çekilen film, Nisan 2026’da Lincoln Center’da prömiyer yaptı ve 1 Mayıs’ta 20th Century Studios aracılığıyla gösterime girdi. Dünya çapında 693,5 milyon dolar hasılat elde ederek yılın en yüksek altıncı gişe gelirine ulaştı; iki filmin toplam hasılatı da 1 milyar doları aştı.

Frankel özel hayatını büyük ölçüde gözlerden uzak tutuyor; Miami’deki Coconut Grove’u kendine yuva yaptı. Babası Mart 2025’te, basılı bir derginin hayatta kalma mücadelesini anlatan filmin çekimleri başlamadan birkaç ay önce hayatını kaybetti. Bir sonraki çalışmasında yapımcı olarak yer alıyor: Andy Garcia’nın rol aldığı, Kübalı çocukları ABD’ye getiren operasyonu konu alan ve Richie Adams’ın yönettiği Pedro Pan filminin baş yapımcılarından biri. Film 2025’in sonlarında Meksika’da çekildi. Üçüncü bir Şeytan Marka Giyer filmine gelince, ilkinden neredeyse vazgeçen yönetmen artık hayır demiyor. Variety’ye verdiği röportajda böyle bir olasılığı dışlamadığını ve bu karakterlerle daha fazla vakit geçirme fırsatına atlayacağını söyledi; gerisi, ona göre, doğru zamanlamaya ve doğru hikâyeye bağlı.

Etiketler: yönetmenler, Amerikan sineması, Anne Hathaway, Meryl Streep, David Frankel, The Devil Wears Prada, The Devil Wears Prada 2