James McAvoy: Parçalanmış’ın 23 kişilikli yıldızı yönetmen koltuğunda

James McAvoy

Photo: Gage Skidmore / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Doğum	21 Nisan 1979 Glasgow, Scotland
Meslek	Oyuncu ve yönetmen
Tanınan işler	Deadpool 2, X-Men: Geçmiş Günler Gelecek, Parçalanmış
Ödüller	2 BAFTA · Trophée Chopard, Cannes Film Festival · British Independent Film Award for Best Actor · Empire Ödülü · Evening Standard Theatre Award for Best Actor

Ian McEwan bu konuda kaba davranmamıştı. James McAvoy’un anlattığına göre romancı önce ona hiçbir şey söylememiş, sonra da Kefaret’in merkezindeki, haksız yere suçlanan hizmetçi oğlu Robbie Turner’ın soluk benizli, boyu beş fiti bile bulmayan bir Glasgowlu değil; bronz tenli, 1,80’lik bir Adonis olarak tasarlandığını belirtmişti. Zadie Smith de White Teeth için yanlış oyuncu seçimi olduğunu, çünkü boyunun kısa kaldığını daha önce söylemişti. McAvoy her iki anıyı da keyifle anlatıyor. Bu hikâyeler, kariyerini herhangi bir film listesinden daha iyi açıklıyor: Başkalarından daha iri biri için yazılmış rolleri alıp kendine uyacak hâle getirdiği bir çalışma hayatı.

Bu uyarlama işi, doğduğu şehir Glasgow’un batı ucundaki Drumchapel’da başladı. Babası inşaatçı olmadan önce otobüs şoförlüğü yapmış, annesi psikiyatri hemşiresi olarak çalışmıştı. Ailesi McAvoy yedi yaşındayken ayrılınca onu çoğunlukla anne tarafından büyükannesi ve büyükbabası Mary ve James Johnstone büyüttü. Jordanhill’deki Katolik ortaokulu St Thomas Aquinas’a gitti, bir fırında çalıştı ve rahip olmayı ciddi ciddi düşündü; bu, Glasgowlu bir genç için dünyayı görmenin eldeki tek yolu gibi görünüyordu.

21 Nisan 1979’da doğan ve oyunculuğu hiçbir zaman meslek olarak düşünmemiş bir çocuk için bu kapı beklenmedik bir yerden açıldı. Henüz 15 yaşındayken, Macbeth hakkında konuşmak üzere okuluna gelen David Hayman’dan bir sonraki filminde stajyer olarak çalışmayı istedi; altı ay sonra Hayman onu The Near Room filminde oynattı. Royal Scottish Academy of Music and Drama (bugünkü Royal Conservatoire of Scotland) kendisine yer teklif ettiğinde, Royal Navy onu çoktan kabul etmişti. McAvoy drama okulunu seçti, 2000’de mezun oldu ve Londra’ya taşındı.

Önce televizyon geldi. Kardeşler Takımı’nda bir eri, Zadie Smith’in boyuna ilişkin yorumunu yaptığı roman uyarlamasında bir karakteri, State of Play’de ilkesiz genç bir muhabiri ve Shameless’ın ilk iki sezonunda Steve McBride’ı canlandırdı. Dizide, ekrandaki sevgilisi olan ve 2006’da eşi olacak Anne-Marie Duff ile tanıştı. Sinema ise Narnia Günlükleri: Aslan, Cadı ve Dolap’ta faun Bay Tumnus’u canlandırmasıyla onu yakaladı. 2006’da BAFTA, ilk kez verdiği Yükselen Yıldız ödülünü McAvoy’a takdim etti.

İskoçya’nın Son Kralı, bugün hâlâ başvurduğu bir oyunculuk şablonu sundu. Forest Whitaker, Kevin Macdonald’a Nicholas Garrigan rolü için McAvoy’u önermişti. Idi Amin’in özel doktoru olan bu İskoç hekim kurgusal bir karakterdi; McAvoy onu, yavaş yavaş suç ortaklığına dönüşen cazibesiyle “tamamen bencil” diye özetlediği bir adam olarak oynadı. Performansıyla BAFTA adaylığı aldı ve BAFTA Scotland’da en iyi oyuncu ödülünü kazandı. 2001’de sahnede izlediğinden beri onu kadrosuna katmaya çalışan Joe Wright, sonunda Kefaret için McAvoy’la anlaştı. McEwan’ın Robbie rolü için fazla kısa bulduğu oyuncu, bu performansıyla BAFTA ve Altın Küre adaylıkları topladı.

Hollywood ise onu başka bir şeye dönüştürmeye çalıştı. Wanted’ın yapımcısı stüdyo, başlangıçta geleneksel bir başrol oyuncusu aradığı için McAvoy’u reddetti. Seçmelere katılan oyuncular arasında kendisini “en cılız olan” diye tanımlayan McAvoy, stüdyo “biraz inek tipli birini” istediğine karar verince rolü kaptı. Film 341 milyon dolar hasılat elde etti. 2011’de X-Men: Birinci Sınıf’ta Michael Fassbender’ın Magneto’sunun karşısında genç Charles Xavier’ı canlandırdı; Patrick Stewart’ın tanımladığı rolü üstlendi ve sonraki filmlerde de sürdürdü.

Daha keskin işler ise kariyerinin kıyısında köşesinde ortaya çıktı. Yapımcılığını da üstlendiği Irvine Welsh uyarlaması Pislik’te yozlaşmış ve dağılıp gitmekte olan Edinburghlu dedektif Bruce Robertson’ı canlandırdı; bu rolle British Independent Film Award kazandı. Londra sahnesinde Jamie Lloyd yönetmenliğinde Macbeth, The Ruling Class ve Cyrano de Bergerac oyunlarında rol aldı; iki Evening Standard ödülü kazandı, aday gösterildiği dört Olivier ödülünün hiçbirini alamadı.

Bir de McAvoy’a duyulan hayranlığı karmaşıklaştıran film Parçalanmış var. 23 farklı kimliği olan Kevin Wendell Crumb rolünde, yaklaşık 6 milyon dolara çekilen M. Night Shyamalan geriliminin yalnızca Kuzey Amerika’da 138 milyon dolar hasılat yapmasını sağladı; ardından Glass’ta aynı karaktere geri döndü. Eleştirmenler performansını övdü. Ruh sağlığı alanında çalışan savunucular ise aynı fikirde değildi: International Society for the Study of Trauma and Dissociation’ın da aralarında bulunduğu gruplar, filmin dissosiyatif kimlik bozukluğunu şiddetle ilişkilendirmesine ve damgalanmayla zaten mücadele eden insanları daha da dışlamasına itiraz etti. Buna rağmen film McAvoy’a hâlâ para kazandırıyor. Ekim 2026’da Happy Sad Confused podcast’ine verdiği röportajda Parçalanmış’ın “bana düzenli olarak para kazandıran tek film” olduğunu söyledi.

Tehditkâr karakterler o günden beri peşini bırakmadı. His Dark Materials’ta Lord Asriel’i, O: Bölüm 2’de yetişkin Bill Denbrough’yu canlandırdı; Sakın Ses Çıkarma’da ise cana yakın tavrı giderek tehditkâr bir hâl alan ev sahibi Paddy rolündeydi. Asıl dönüm noktası kameranın arkasına geçmesiyle geldi. İlk yönetmenlik denemesi California Schemin’, İskoç aksanları yüzünden alaya alınan ve plak anlaşması yapabilmek için kendilerini Kaliforniyalı rapçiler olarak yeniden yaratan Dundee’li Silibil N’ Brains ikilisinin, Gavin Bain ve Billy Boyd’un gerçek hikâyesini anlatıyor. Yankıyı fark etmemek zor: Yıllarca role uygun olmadığı söylenen bir oyuncu, seslerini duyurmanın tek yolunun başka birine dönüşmek olduğuna karar veren iki İskoç’un hikâyesini yönetiyor. İkiliyi Samuel Bottomley ve Séamus McLean Ross canlandırdı; McAvoy da kendine küçük bir rol ayırdı.

Ekim 2024’ün sonlarından itibaren Dundee ve Glasgow’da çekilen California Schemin’, Eylül 2025’te Toronto’da prömiyer yaptı. StudioCanal dağıtımıyla 10 Nisan 2026’da Birleşik Krallık sinemalarında gösterime girdi, 9 Ekim 2026’da ise Magenta Light Studios aracılığıyla ABD sinemalarına ulaştı. Rotten Tomatoes’ta yüzde 96 puanı bulunuyor.

McAvoy ve bir oğulları olan Duff, 2016’da boşanacaklarını duyurdu. McAvoy daha sonra, Parçalanmış setinde tanıştığı Lisa Liberati ile evlendi; Liberati, Shyamalan’ın asistanı olarak çalışıyordu. Çift evliliklerini 2022’de doğruladı, bir oğulları oldu ve Crouch End’de yaşıyorlar.

İlk filminin tanıtım çalışmaları sırasında ağzından çıkan bir ayrıntı da dikkat çekiciydi: McAvoy, genç Jean-Luc Picard’ı konu alan Star Trek dizisi Mutiny On the Stargazer’ı bir ara yapımcılara önermiş ve projenin gerçekleşmeye çok yaklaştığını söylemişti. Hayata geçseydi, Patrick Stewart’ın canlandırdığı bir karakterin gençliğini ikinci kez oynamış olacaktı. Bunun yerine sıradaki filmleri daha küçük ölçekli ve daha tuhaf. 11 Eylül 2026’da Toronto’da prömiyer yapan ve ekim ayında Rome Film Festival’in Freestyle bölümünde gösterilecek Paul Andrew Williams imzalı Faith’te, Erin Doherty’nin canlandırdığı zor durumdaki bekâr annenin hayatına giren, yumuşak huylu bir gıda bankası gönüllüsü Michael’ı oynuyor. Time Out, performansı “merak uyandıracak ölçüde muğlak” diye niteledi. Julianne Moore’un da rol aldığı Robert Schwentke imzalı gerilim Control henüz gösterim tarihi bekliyor. McAvoy’un ağustos sonlarında Ben Wheatley’nin Londra’da çekilmesi planlanan Fear the Reaper filminin kadrosuna katıldığı bildirilmişti.