Perplexity alışveriş yanıtlarının yüzde 15’inde riskli siteler gösterdi, ChatGPT yüzde 8’inde

Bir yapay zekâ sohbet botuna bir markayı internetten nereden satın alabileceğinizi sorun; yanıtında sahte bir mağazanın, taklit ürün satan bir satıcının ya da artık başkasının elinde olan eski bir marka alan adının bağlantısı çıkabilir. ChatGPT, Gemini ve Perplexity’ye binlerce alışveriş sorusu yöneltilen yeni bir araştırma, üçünün de bu tür siteleri öne çıkardığını, en kolay hedeflerin ise daha küçük markalar olduğunu ortaya koydu. Bu sezon hediye araştırmanızı bir sohbet botuna yaptırıyorsanız, verdiği bağlantıya tanımadığınız birinden gelen mesajdaki bağlantıya yaklaşacağınız temkinle yaklaşın.

Araştırmayı, markaların fikrî mülkiyetini koruyan Podqi yürüttü; sonuçlar yalnızca The Verge ile paylaşıldı. Podqi, sohbet botlarına herhangi bir alışverişçinin sorabileceği türden sorular yöneltti: Belirli bir markayı satın almak için en iyi internet siteleri hangileri, bu marka internette nerede bulunur ve bölgesel siteleri üzerinden yurt dışına gönderim yapıyor mu? Riskli site tanımı özellikle geniş tutuldu; gerçek perakendecileri taklit eden sayfaları, sahte ürün satan mağazaları, süresi dolduktan sonra başkaları tarafından yeniden kaydedilen marka alan adlarını ve herkesin satın alıp yeniden kullanabileceği, artık faal olmayan siteleri kapsadı.

En kötü performansı Perplexity gösterdi; yanıtlarının yüzde 15’inde riskli bir siteye yer verdi. 151 marka hakkındaki 6.795 yanıt genelinde ChatGPT’nin oranı yüzde 8, Gemini’ninki ise yüzde 4 oldu. Markalar arasında Lululemon, Birkenstock ve Le Creuset’in yanı sıra Stüssy ve Madhappy gibi sokak giyim markaları da vardı. Bu oranlar, sohbet botunun riskli bir siteden onu önermek yerine uyarmak için söz ettiği durumlar da dâhil, her görünümü kapsıyor. Üçü arasında en temkinli olan ChatGPT’ydi; ancak karşısına çıkardığı riskli sitelerin yalnızca yüzde 24’ü için uyarıda bulundu.

En çok sorun çıkaranlar, bölgesel mağazalarla ilgili sorulardı. Ülkeye özel mağazalar sorulduğunda sohbet botları, bazen ilgili markanın böyle bir sitesi olmadığı hâlde bölgesel site bağlantıları verdi. Bir konuşmada Perplexity, Stüssy’nin resmî internet sitesi diye yanlış bir sayfa gösterip onu “orijinalliği garanti ürünler için en iyi başlangıç noktası” olarak niteledi. Büyük şirketlerle ilgili sorularda riskli siteler, küçük şirketlere yönelik soruların yaklaşık yarısı kadar sıklıkla karşımıza çıktı. Yani marka ne kadar az tanınıyorsa, taklit bir sitenin yanıta sızması da o kadar kolay.

Yanıtların sunuluş biçimi sorunu daha da büyütüyor. Arama sonuçları sayfası önünüze birkaç seçenek koyup seçimi size bırakırken, sohbet botu bir ya da iki mağazayı kişisel tavsiye gibi duyulan, kendinden emin bir cümleyle adlandırıyor. Yapay zekâ şirketleri asistanlarını ürün araştırması ve fiyat karşılaştırması için aktif biçimde tanıtıyor; oysa alışverişçinin kart numarasını girmek üzere olduğu an tam da bu.

Araştırmanın sınırları da açık. Podqi, gerçek kullanıcı konuşmalarını incelemek yerine kendi istemlerini yazdı; test edilen markalardan Madhappy ise Podqi’nin müşterisi. Şirket ayrıca marka koruma hizmeti satıyor; dolayısıyla taklitçiliğin ciddi bir tehdit gibi görünmesi işine geliyor. Sonuçlar, kaç kişinin riskli bir bağlantıya tıkladığını ya da para kaybettiğini göstermiyor. Üstelik yalnızca birkaç haftada bir değişen modellerin anlık görüntüsünü sunuyor.

Şirketler konuya ilişkin açıklamalarını kayda geçirdi. Google, Gemini’nin en iyi sonucu vermesinden memnuniyet duyduğunu söyledi ve kullanıcıların yanıtları kontrol edebilmesi için kaynak bağlantılarını gösterdiğine dikkat çekti. OpenAI, alışveriş sonuçlarında yanıltıcı sitelerin görünme olasılığını azaltmak için güvenlik önlemlerini geliştirdiğini belirtti. Perplexity ise doğruluk sicilini savundu ve hiçbir zaman yüzde 100 doğru olduğunu iddia etmediğini söyledi.

Bu bulgu, daha geniş bir eğilimin parçası. Siber güvenlik şirketi Eset, eylül ayında dolandırıcıların yapay zekâ araçlarının taraması ve kullanıcılara güvenilir tavsiye gibi sunması için anahtar kelimelerle doldurulmuş sayfaları kitlesel olarak yayımladığı konusunda uyardı. Podqi’nin kurucu ortağı Trevor West’in tavsiyesi basit: Kişisel bilgilerinizi ya da kart bilgilerinizi girmeden önce “kaynağı doğrulamak her zaman en iyisidir.” Testler eylül ayında iki turda gerçekleştirildi. Bu zamanlama, sohbet botlarının kullanıldığı her yerdeki alışverişçiler için önem taşıyor: 27 Kasım’daki Black Friday ve 30 Kasım’daki Cyber Monday, milyonlarca kişiyi daha önce bilmedikleri mağazalara yönlendirecek.

Etiketler: OpenAI, chatgpt, Gemini, online alışveriş, Perplexity, dolandırıcılık