Analiz

Cardi B Wave’in mezuniyetini paylaştı. Çocuk seçemedi

Molly Se-kyung

Wave Cephus mavi ve altın renkli cübbe ve kep giyerek sahneyi geçti, sınıf ödülü aldı ve susturmayı reddeden tartışmalardan birinin odağına girdi. Annesi Cardi B, o anı onlarca milyon takipçisiyle paylaştı. Çocuk dört yaşında. Paylaşıp paylaşmaması gerektiğine dair tartışma yıllardır sürüyor. Fransa bu soruya bir yasayla yanıt verdi. Amerika Birleşik Devletleri henüz vermedi.

Anaokulu mezuniyet töreni küçük bir Amerikan ritüeline dönüştü — sadece dört yıllık kafalar için yapılmış kepiler, bir yaşam dönüm noktası ile bir içerik fırsatı arasında bir yerde olan diplomalar. Her ölçüye göre bu bir aile anıdır. Fotoğraflar, sonrasında restoranda aile yemeği, gurur — bunların hiçbiri yeni değil. Yeni olan izleyici kitlesi.

Cardi B, Wave’in töreninden fotoğraf ve video paylaştığında Instagram‘da her yıl onlarca milyon ebeveynin bir biçimde yaptığını yapıyordu. Fark aritmetik. Sıradan bir ebeveyn mezuniyet fotoğrafını geniş aile çevresiyle paylaşır. Onlarca milyonu aşkın takipçisi olan bir ünlü ise onu orta büyüklükte bir ülkeye eşdeğer kitleyle paylaşır. Bu kitlenin büyük çoğunluğu Wave’in soyadını bilmiyor. Bazıları görünüşü hakkında yorum yapacak. Birkaçı fotoğrafı kaydedecek. Mavi ve altın renkli kepli çocuk henüz kendisi hakkında yazılanları okumayı öğrenmedi.

Sharenting tartışması — çocukların fotoğraflarını sosyal medyada paylaşma pratiği — tam da burada sıkışıp kalıyor ve çözülemiyor. Çocukların fotoğraflarını paylaşmak, dönüm noktalarını belgelemek, henüz kendini anlatma araçlarına sahip olmayan bir hayatı görsel olarak aktarmak — bunlar yeni değil. Ebeveynler çocuklarını her zaman belgeledi. Araştırmacıların, avukatların ve giderek daha fazla ebeveynin şu an sorduğu şey, ölçeğin eylemin etiğini değiştirip değiştirmediği.

İstanbul Medipol Üniversitesi’nden Osman Akay tarafından Haziran 2026’da Frontiers in Psychology’de yayımlanan 252 akademik yayının kapsamlı bir incelemesi, tartışmayı durdurması gereken bir şey ortaya koydu: konuyla ilgili araştırmaların yalnızca yüzde 7,8’i çocukların kendi bakış açısını içeriyor. Yarısından fazlası — yüzde 58,8 — yalnızca ebeveyn bakış açılarına dayanıyor. Bu alan, pratiği üstten alta inceleyerek üç on yılını harcadı. En çok etkilenen kişiler, araştırma açısından büyük ölçüde konuşmadan dışlandı.

Fransa bu argümanı yeterince ciddiye alarak yasalaştırdı. Şubat 2024’te yürürlüğe giren 2024-120 sayılı Yasa, ebeveynlerin sosyal medya kullanımı bağlamında reşit olmayanların görüntü haklarını korumaya yönelik ilk yasal çerçeveyi oluşturdu. Yasa, her iki ebeveynin de yayın yapmadan önce birbirleriyle istişare etmesini ve çocuğun görüşünü dikkate almasını zorunlu kılıyor. Yasanın arkasındaki veriler çarpıcı: ortalama olarak bir çocuk, on üç yaşına gelmeden önce çevrimiçi olarak yayımlanan 1.300 fotoğrafta yer alıyor. Fransız Veri Koruma Otoritesi CNIL’e göre pedofili forumlarında dolaşan fotoğrafların yaklaşık yarısı ebeveynler ya da çocuklar tarafından paylaşılan içeriklerden geliyor. ABD’nin eşdeğer bir federal çerçevesi yok.

Karşı argüman zayıf değil ve açıkça ifade edilmeyi hak ediyor. Ebeveynler çocuklarının dönüm noktalarını her zaman belgeledi. Aile fotoğraf albümleri her zaman dolaşımdaydı — büyükanne ve büyükbabaların arasında, arkadaşlar arasında, büyüdüğünü gören komşular arasında. Çocuklar çoğunlukla ilgiden hoşlanır; pek çoğu büyüdüğünde ebeveynlerinin tuttuğu arşiv için minnettar olacak. Bir ebeveynin çocuğunun mezuniyet törenini paylaşmasından yayılan sıcaklık gerçek. Dört yaşındaki çocuklara rıza çerçeveleri uygulamak, bazılarına göre, ebeveynleri aile hayatını doğal hissettiren biçimde belgeleme hakkından yoksun bırakacak iyi niyetli bir vesayetçilik.

Sorun şu ki bu argümanlar, aile fotoğraf albümünün etiğini yapısal olarak ona benzemeyen bir ortama taşıyor. Torununun anaokulu mezuniyet fotoğrafını gösteren bir büyükanne, bunu kırk dokuz milyon insanla paylaşma kapasitesine sahip değil. Bunu bir eğitim veri kümesine katkıda bulunmak için kullanamaz. Instagram paylaşımı sona ermiyor: dizine ekleniyor, ekran görüntüsü alınıyor, zaman zaman gazetecilik yazılarına gömülüyor ve belirli bir çocuğun yüzünü, adını, konumunu ve yaşam dönemini içeren kalıcı bir kayıt oluşturuyor; bu kayıt çoğu ülkenin nüfusunu aşan büyüklükte bir kitleye erişilebilir hale geliyor.

Wave Cephus anlama yaşına ulaşacak. Bir gün kendi adını arayacak ve mezuniyet fotoğraflarını bulacak kadar büyük olacak. Bunun hakkında ne hissedeceği — gurur, kayıtsızlık, adlandırması daha zor bir şey — buradan bilinemiyor. Tartışma Wave’in ne hissedeceği ile ilgili değil. Onun adına bu bahsi kimin yaptığı ve bu bahsin aşkın sunduğundan daha açık bir çerçeve gerektirip gerektirmediği ile ilgili.

Bilinen / tartışmalı olan

Bilinen: Çocuklar, bunun ne anlama geldiğini anlamlı biçimde değerlendirebilecekleri bir yaşa ulaşmadan önce binlerce çevrimiçi fotoğrafta yer alabilir. Haziran 2026 Frontiers in Psychology incelemesine göre, sharenting hakkında yayımlanan araştırmaların yalnızca yüzde 7,8’i çocukların bakış açısını içeriyor. Fransa 2024’te ebeveyn paylaşım pratikleri karşısında reşit olmayanların görüntü haklarını koruyan ilk yasayı çıkardı. Sosyal platformlar, elli takipçiyle paylaşılan bir fotoğraf ile elli milyonla paylaşılan bir fotoğraf arasında hiçbir hukuki ayrım yapmıyor.

Tartışmalı olan: Ölçeğin, bireysel değil yapısal bir yanıt gerektiren bir biçimde etik hesabı değiştirip değiştirmediği. Ünlülerin çocukları içeren paylaşımlarının ticari boyutunun, ebeveyn niyetinden bağımsız olarak telafi edilmemiş bir maruz kalma biçimi oluşturup oluşturmadığı. Rıza çerçevelerinin ebeveynlerin kendi belgeleme pratiklerine uzanıp uzanmaması gerektiği. ABD’deki federal çerçeve eksikliğinin bilinçli bir tercih mi yoksa bir hukuki boşluk mu olduğu.

Tören on iki dakika sürdü. Fotoğraf süresiz kalacak.

Etiketler:

Tartışma

S kadar yorum var.