Brad Bird: İnanılmaz Aile’nin yönetmeni Ray Gunn için otuz yıl bekledi

Brad Bird

Photo: Boungawa / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Doğum	24 Eylül 1957 Kalispell, Montana, United States
Meslek	Film yönetmeni
Tanınan işler	Ratatuy, İnanılmaz Aile, İnanılmaz Aile 2
Ödüller	2 Oscar · Annie

Brad Bird, Hollywood’un bugüne kadar çektiği en çok kazandıran aile filmlerinden bazılarına imza attı ve kariyerinin neredeyse tamamı boyunca animasyonun çocuk eğlencesiyle eş anlamlı olmadığını savundu. Bunu kanıtlaması beklenen film, uzaylılarla dolu fütüristik bir kentte yaşayan son insan özel dedektifin hikâyesini anlatan sert bir polisiye; onlarca yıl geliştirme aşamasında kaldı, bir stüdyodan diğerine geçti ve elle çizim animasyondan bilgisayar animasyonuna geçişi atlattı. Adı Ray Gunn ve sonunda hayata geçti. Beklemeye değip değmediği konusundaki tartışma ise eleştirmenler arasında henüz başladı.

Bu fikrin kökleri, Bird’ün kariyerinden de eskiye uzanıyor. Dört çocuğun en küçüğü Phillip Bradley Bird, Montana’nın Kalispell kentinde dünyaya geldi ve çocukluğunun bir bölümünü Oregon’daki Corvallis’te geçirdi. On bir yaşındayken, ailesinin Disney bestecisi George Bruns’la olan bağlantısı sayesinde stüdyoyu gezme fırsatı buldu ve Nine Old Men adıyla tanınan deneyimli animatörlerle tanıştı. Eve dönünce The Tortoise and the Hare’in kendi kısa versiyonunu hazırlayıp Disney’e gönderdi; ailesinin en tepeye başvurup oradan aşağıya doğru ilerlemesi yönündeki tavsiyesine uydu. Sonraki yıllarda, bu animatörlerden biri ve kahramanı saydığı Milt Kahl’la yakın çalıştı.

24 Eylül 1957’de doğan Bird, 1975’te Corvallis High School’dan mezun oldu. Daha sonra aldığı Disney bursuyla CalArts’a gitti; burada John Lasseter, Tim Burton ve Henry Selick’in de yer aldığı bir kuşağın parçası oldu. Ardından Disney onu işe aldı; The Small One ve The Fox and the Hound filmlerinin jeneriğinde adına yer verdi, ancak yaklaşık iki yıl sonra işine son verdi. Bird, Steven Spielberg’ün Amblin şirketinde iş buldu; burada antoloji dizisi Amazing Stories için Family Dog’u yarattı ve 1987 yapımı *batteries not included filminin senaryosunu birlikte yazdı. Bir sonraki fırsatı televizyondan geldi: Simpsonlar’ın ilk sekiz sezonunda yürütücü danışman olarak çalıştı. Dizi, Bird’ün sürekli savunduğu fikrin tam üzerine kuruluydu: Bir çizgi film yetişkinlere de hitap edebilirdi. Ayrıca dizinin en iyi kötü karakterlerinden biri olan Sideshow Bob’u da tasarladı.

Bird’ün Ted Hughes’un romanından uyarlayarak Warner Bros. Feature Animation’da çektiği ilk uzun metrajı Demir Dev, devasa bir robotla arkadaş olan ve onun bir silaha dönüşmesini istemeyen küçük bir kasaba çocuğunun hikâyesini anlatıyordu. Büyük ölçüde elle çizilen film, içtenliğine rağmen görmezden gelindi. 1999’da gösterime girdiğinde yaklaşık 50 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında yaklaşık 31,3 milyon dolar hasılat elde etti. Bugün bir klasik olarak kabul edilmesini sağlayan şey, yıllar boyunca ev videosu satışları ve televizyondaki tekrar gösterimleri oldu.

Bird’ü, CalArts’tan arkadaşı Lasseter’in de yuvası olan Pixar, 2000’de ekibine kattı. Emekliye ayrılmaya zorlanan banliyödeki bir süper kahraman ailesini konu alan İnanılmaz Aile, 2004’te 631,4 milyon dolar hasılat elde etti ve Bird’e En İyi Animasyon Filmi dalında Akademi Ödülü’nü kazandırdı. Filmdeki minik ve buyurgan kostüm tasarımcısı Edna Mode’u Bird kendi seslendirdi. 2005’te Jan Pinkava’dan Ratatuy’un yönetmenliğini devraldı; yemek pişirmek isteyen Parisli bir farenin hikâyesi, aynı dalda Bird’e ikinci Oscar’ını getirdi. Her iki filmin senaryosu da En İyi Özgün Senaryo dalında aday gösterildi, ancak ödülü kazanamadı.

Ardından kameranın başına geçmeye yöneldi. Bird’ün ilk canlı aksiyon filmi olan ve Tom Cruise’un Ethan Hunt rolüyle geri döndüğü Görevimiz Tehlike 4, 2011’de gösterime girdiğinde serinin o güne kadarki en yüksek hasılatlı filmi oldu. Damon Lindelof’la birlikte senaryosunu yazdığı ve George Clooney’yle çektiği özgün bilim kurgu filmi Yarının Dünyası ise 2015’te tam tersi bir sonuç verdi: Disney’e 120 ila 150 milyon dolar arasında bir maliyete yol açtığı tahmin edilen bir gişe fiyaskosuna dönüştü.

Bird’ün hikâyesinde çoğu zaman açıkça anlatılmayan taraf işte bu tablo. Animasyonun yetişkinlere yönelik hikâyeleri hak ettiğini savunan yönetmenin en büyük başarıları Pixar çatısı altında ve bir casus serisinde geldi; bu iki alanın dışında çektiği filmler Demir Dev ve Yarının Dünyası ise vizyona girdiklerinde zarar etti. Bird, Yarının Dünyası’nın ardından Parr ailesine döndü: 2018 yapımı İnanılmaz Aile 2, dünya çapında 1,2 milyar doların üzerinde hasılat elde etti. Sektörde Bird, her ayrıntıyı yakından ve titizlikle denetlemesiyle de tanınıyor. Bunu kendi sözleriyle şöyle açıklamıştı: Animasyon «yaşam yanılsamasıdır ve o yanılsamayı inandırıcı biçimde yaratmak için yaşamış olmanız gerekir». Şimdiki ironi ise uzun zamandır beklenen yetişkinlere yönelik filminin ilk eleştirilerinin ikiye bölünmesi ve en az bir eleştirmenin filmi, Bird’ün onlarca yıl boyunca kaçındığı şeyle, yani güvenli sularda seyretmekle eleştirmesi. The Guardian Ray Gunn’a beş yıldız verdi; Screen ve The Hollywood Reporter olumsuz değerlendirmelerde bulundu, What’s on Netflix ise filmi «büyüleyici ama güvenli» bir kara film olarak niteledi.

Ray Gunn, Turner Feature Animation’ın yapımını planladığı 1990’lardan bu yana Bird’ün gündemindeydi; ancak Demir Dev’in ardından proje rafa kaldırıldı. Bird daha sonra Warner Bros.’a şöyle dedi: «Ya filmi yapalım ya da başka bir yerde yapmayı denememe izin verin.» Daha yetişkin bir izleyici kitlesini hedeflediği için Pixar hiçbir zaman seçenekler arasında olmadı. Bird, 2021’de Skydance Animation’la anlaştı; projenin yeniden canlandırıldığı ertesi yıl duyuruldu ve 2023’ün sonlarına doğru elle çizim animasyondan bilgisayar animasyonuna geçtiği bildirildi. 119 dakikalık, maliyetinin 150 milyon doları aştığı belirtilen tamamlanmış filmin senaryosunu Bird, Matthew Robbins’le birlikte yazdı. İnanılmaz Aile’den bu yana Bird’ün tüm uzun metrajlı filmlerinin müziklerini besteleyen Michael Giacchino filmin müziklerine imza attı; Lasseter de yapımcılar arasında yer aldı. Dedektifi Sam Rockwell seslendiriyor, pop yıldızı Venus Nova’yı Scarlett Johansson canlandırıyor; Tom Waits ve Matt Berry ise kentin uzaylılardan oluşan yeraltı dünyasına hayat veriyor. Bird de iki adamı seslendiriyor. Filmin dünya prömiyeri 10 Ekim 2026’da BFI Londra Film Festivali’nde yapıldı.

Bird, 1988’de Elizabeth Canney’yle evlendi; Nicholas, Michael ve Jack adında üç oğulları var.

Sonraki adımlar şimdiden belli. Ray Gunn, animasyon filmleri için ender rastlanan 70 mm gösterimleri de kapsayacak şekilde, 4 Aralık 2026’da ABD’de seçili sinemalarda gösterime girecek; ardından 18 Aralık’ta dünya çapında Netflix’te yayımlanacak. Bu sırada, Bird’ün bağımsızlığını finanse eden seri, yönetmen koltuğunda o olmadan yoluna devam ediyor: Peter Sohn, Bird’ün senaryosunu yazdığı ve yürütücü yapımcılığını üstlendiği, 2028’de gösterime girmesi planlanan Incredibles 3’ü yönetiyor. Kariyerinde ilk kez, adını taşıyan en ticari proje ile en kişisel proje farklı ellerden çıkıyor; kişisel olan ise sonunda gerçekten ona ait.

Öne çıkan filmler

Yarının Dünyası (2015) — İnanılmaz Aile 2 (2018)

Etiketler: yönetmenler, animasyon, Brad Bird, Michael Giacchino, Ray Gunn, Demir Dev

İlgili kişiler

Öne çıkan filmler

İlgili kişiler

Tartışma