James Acaster: Seyirciyi lafa girmeye davet eden İngiliz komedyen

James Acaster

Photo: User of comedyclub4kidsUK YouTube account (https://www.youtube.com/user/comedyclub4kidsUK/) / CC BY 3.0, via Wikimedia Commons

Doğum	9 Ocak 1985 Kettering, Northamptonshire, İngiltere
Meslek	Komedyen ve oyuncu
Tanınan işler	Hayalet Avcıları: Ürperti, Sindirella: Çılgın Hayaller
Ödüller	Chortle Ödülü En İyi Gösteri · Chortle Ödülü En İyi Çıkış Yapan Sanatçı · Chortle Ödülü En İyi Turne · Melbourne Uluslararası Komedi Festivali Ödülü · Yeni Zelanda Uluslararası Komedi Festivali En İyi Uluslararası Gösteri Ödülü · British Podcast Ödülü En İyi Sanat ve Kültür

Sahnede James Acaster neredeyse hiçbir şeyi şansa bırakmaz. Repertoire’daki göndermeler karşılığını bulmadan bir saat önce yerleştirilir, duraklamaların süresi bellidir, fitilli kadife takımları arkasındaki perdelerle uyum içindedir. Kendi esprilerine asla gülmez; çünkü söylediği saçma şeye gerçekten inanan bir komedyenin daha komik olduğunu söylemiştir. Kariyerindeki tuhaflık, kontrol odasından ne sıkça çıkmış olmasıdır: seyirciden kendisini yuhalamasını isteyen bir turne, doğaçlama yapmaları için bir araya getirilip kendi hâllerine bırakılan yabancılardan oluşan bir müzik kolektifi, BBC’de gizli hainlerin peşine düşülen bir yarışma ve şimdi de komedi uğruna bıraktığı grubun albümü.

Acaster, tekrar tekrar eserlerinde bir karaktere dönüştürdüğü Northamptonshire kasabası Kettering’den geliyor. Babası fen bilgisi öğretmeniydi; ailenin herhangi bir mezhebe bağlı olmayan kilisesinde vaazlar, İncil hikâyelerinden kısa skeçlerle ve rock müzikle iç içeydi. Babasıyla bu skeçlerden birinde rol alması, karşısında gülmeye hazır bir seyirci bulduğu ilk deneyim oldu. A-level sınavlarına girmeden lise son sınıflardan ayrıldı, Northampton College’da müzik pratiği eğitimi aldı. Gençlik yıllarının son döneminde, bulaşık yıkayarak masraflarını karşılarken The Wow! Scenario’nun da aralarında olduğu yerel gruplarda davul çaldı.

9 Ocak 1985 doğumlu Acaster, 18 yaşındayken geçirdiği bir trafik kazasının ardından ölüme takıntılı hâle geldi ve yapılacaklar listesi hazırladı. Listede stand-up da vardı. Bir grubu daha dağıldığında, 2008’de, müzik sektörünün çok çalışmayı hiçbir şeyi garanti etmediği bir alan olduğuna karar verip açık mikrofon gecelerine yöneldi. Kuzey Londra’ya taşındı ve otizmli öğrencilerin eğitim gördüğü bir okulda öğretmen yardımcısı olarak çalıştı. Nick Helm ve Josh Widdicombe’la birlikte ücretsiz bir gösteri sunduğu ilk Edinburgh Fringe’i 2009’da tek bir eleştiriyle sonuçlandı: bir yıldız ve “iç karartıcı” sözcüğü.

Sonra Edinburgh’daki rüzgâr tersine döndü. 2012’den 2016’ya kadar beş yıl üst üste Edinburgh Komedi Ödülü’nün en iyi gösteri dalında aday gösterildi; bu bir rekordu. Recognise, Represent ve Reset, her biri yasal bir kimlik etrafında kurulan ve aynı kurgusal evrende geçen bir üçlemeydi: gizli polis, jüri üyesi, bal dolandırıcılığının arkasındaki zihin ve tanık koruma programındaki bir adam. Fitilli kadife takımlardan perdelere kadar her gösterinin kendine özgü bir rengi vardı. Üçlemeyi tamamlamak için dördüncü gösteri Recap’i yazdı. Netflix, Mart 2018’de dört gösterinin tamamını Repertoire adıyla yayımladı; böylece platformda birden fazla stand-up gösterisi bulunan ilk Britanyalı komedyen oldu. Saçmalıkların altında gerçek yaşantılar yatıyordu. Jüri üyeliğini konu alan Represent, aynı zamanda büyüdüğü inanç ve bu inancı zamanla yitirmesi hakkındaydı.

Televizyon onu yarışma programlarıyla keşfetti, ama iki format ona kendine özgü bir persona kazandırdı. 2018’de Taskmaster’ın yedinci sezonunda Alex Horne’u selamlamayı reddetti ve aylarca hulahop çevirmeyi öğrenmeye çalıştı. 2019’dan 2022’ye kadar Widdicombe’la birlikte Dave kanalında Hypothetical’ı sundu. Aralık 2018’den bu yana da Ed Gamble’la birlikte sunduğu podcast Off Menu’nün Cinci Garsonu olarak konuklarına hayallerindeki yemeği anlattırırken “Poppadom mu, ekmek mi?” diye bağırıyor. Nisan 2023’e gelindiğinde podcast’in indirilme sayısı 120 milyonu aşmıştı. 2017’de Classic Scrapes’le başlayan üç kitabı da Sunday Times’ın çok satanlar listesine girdi.

İkinci kitap Perfect Sound Whatever, şakaların artık bazı şeyleri gizlemeyi bıraktığı noktayı anlatıyordu. 2017’de bir ilişkinin bitmesinin ardından sinir krizi geçirdi, terapiye başladı ve 2016’da yayımlanmış 500’den fazla albüm satın aldı; o yılın müzik tarihinin en iyisi olduğuna inanıyordu. O dönemde sahnelediği Cold Lasagne Hate Myself 1999, polis ve jüri üyesi karakterlerini bir kenara bırakıp depresyondan ve sevgilisiyle, menajeriyle, terapistiyle yaşadığı ilişkilerin sona ermesinden açıkça söz ediyordu. Ayrıca ünlülerin katıldığı The Great British Bake Off bölümünde geçirdiği berbat bir günü de anlatıyordu. Bu bölüm internete bir meme kazandırdı: “Yapmaya başladım. Sinir krizi geçirdim. Afiyet olsun.” Gösteri Melbourne Uluslararası Komedi Festivali’nde ödül kazandı. Acaster’ın trans bireylere saldırmayı gösterilerinin temeli yapan “provokatif” komedyenleri eleştirdiği bir klip ise komedi seyircilerinin çok ötesine ulaştı. Ancak bütün bunlar onu yıprattı. Bu kadar kişisel bir gösteride seyirciden gelen sataşmalar onu etkiliyordu ve pandemi sırasında bir daha stand-up yapmak istemediğini söyledi.

Sorunu tersine çevirerek geri döndü. 2022’den itibaren turneye çıkan ve Kasım 2024’te HBO özel gösterisi olarak yayımlanan Hecklers Welcome, seyircilere bağırıp çağırma izni veriyor ve gösteriyi onlardan gelen her şeye göre şekillendiriyor. En iyi turne dalında Chortle Ödülü’nü kazandı; ancak daha serbest projeleri aynı ölçüde olumlu karşılanmadı. New Zealand Herald, özel gösteriyi zekice bulsa da önceki işlerinin seviyesine ulaşmadığını yazdı. Yaklaşık kırk müzisyenden e-postayla kurduğu ve doğaçlama yapmaları için kendi hâllerine bıraktığı kolektif Temps’in 2023 tarihli albümü Party Gator Purgatory, The Quietus’ta haftanın albümü seçildi; Far Out ise albümü “hiçbir zaman kıvamını bulmayan karmakarışık bir çorba” olarak niteledi. Birlikte yarattığı yarışma programı The Island ise tek sezonun ardından yayından kaldırıldı. Eleştirmenlerin öne çıkardığı iş hâlâ en ince hesaplarla kurguladığı Repertoire’ın uzun anlatı çizgileri; kontrolü bırakma deneyleri ise eleştirmenleri ikiye bölüyor. Acaster yine de bu deneyleri seçmeyi sürdürüyor ve bu tercih, onun hakkında tek bir eleştiriden daha çok şey söylüyor.

Oyunculuk kariyerine geç ve dolaylı yoldan başladı. 2021’de Sindirella: Çılgın Hayaller’de John Mulaney’nin yerine geçti ve James Corden ile Romesh Ranganathan’ın yanında, uşaklara dönüştürülen üç fareden birini canlandırdı. 2024’te Hayalet Avcıları: Ürperti’nde Egon Spengler tarzı bir bilim insanı olan Lars Pinfield’ı oynadı; aynı yıl Orta Çağ komedisi Seize Them!’de demirci Felix karakterine hayat verdi.

Bu yıl programı oldukça yoğun. Mart ayından itibaren Cinemagoers Welcome, yani Hecklers Welcome turnesinin sinema filmi, Birleşik Krallık’ta 400’den fazla sinemada gösterildi. Nisan’dan ağustos sonuna kadar da henüz adı belli olmayan yeni gösterisiyle turneye çıktı. Ekim ayında, Richard E. Grant ve Miranda Hart’ın da yer aldığı kadroyla, gizli sabotajcılar ve herkesin önünde yapılan suçlamalar üzerine kurulu The Celebrity Traitors’ın ikinci sezonunda BBC One ekranlarına geldi. Aynı ay, yıllardır açıkta kalan en eski işi de tamamlandı. Kettering’de gitarist Graeme Wicks’le kurduğu The Wow! Scenario’nun albümü Stand in the Star. A Verse and a Chorus, 23 Ekim’de Bella Union etiketiyle yayımlandı. Şarkılar 2007’de kaydedilmiş, grup dağıldığında rafa kaldırılmış ve 2023’te Emma Daman ile BC Camplight’ın vokalleriyle tamamlanmıştı.

Sahne dışında, gösterilerinin düşündürdüğünden daha fazlasını kendine saklıyor. Hristiyan olarak yetiştirildi, artık dindar değil; 2019’da sosyal medyayı bıraktı ve depresyonla terapi hakkında açıkça konuştu. Komedyen Louise Ford ve Rose Matafeo’yla geçmişte yaşadığı ilişkiler kamuoyunca biliniyor; özel hayatının geri kalanı hakkında ise pek az şey biliniyor.

Sırada bir stüdyo animasyonunda seslendirme rolü var. Acaster, Megan Nicole Dong’un yönettiği; Warner Bros. ve Locksmith Animation imzalı müzikal komedi Bad Fairies’de Stickers’ı seslendiriyor. Cynthia Erivo ve Ncuti Gatwa’nın da rol aldığı film, Mayıs 2027’de sinemalarda gösterime girecek. Duraklamalarının süresini yarım saniyesine kadar ayarlayan bir komedyeni, zamanlaması animatörlerin elinde olan bir filmin içine yerleştiriyor; Acaster’ın kontrolü başkasına bırakmayı kabul ettiği bir iş daha.

Etiketler: komedyenler, The Celebrity Traitors, Taskmaster, James Acaster, Josh Widdicombe, Ed Gamble