Meta’nın yeni ticari şartları, web sitenizi tarayıp içeriklerinizle yapay zekâ eğitmesine izin veriyor

Meta’nın güncellenen ticari şartları, şirkete Facebook, Instagram, Messenger veya WhatsApp kullanan bir işletmeyle “bağlantılı” herhangi bir web sitesine kazıyıcılar, botlar ve tarayıcılar gönderme; bunların topladığı her şeyi Meta ürünlerini “eğitmek” için kullanma izni veriyor. Aynı madde, içeri girmek için “test kimlik bilgileri” oluşturulmasına da olanak tanıyor. Bir mağaza, klinik, restoran ya da haber merkezi için reklam veriyor, bir Sayfayı yönetiyor veya WhatsApp Business hesabından müşterilere yanıt veriyorsanız, her zamanki gibi işinizi sürdürerek bütün bu şartları kabul etmiş oluyorsunuz; işaretini kaldırabileceğiniz bir kutu yok.

Hukukçuları alarma geçiren, hükmün kapsamı oldu. Değişikliği bir okurunun ihbarıyla öğrenen Nieman Lab, metni incelemeleri için üç hukuk uzmanına başvurdu; üçü de bu hükmün Meta’nın haber sitelerini tarayıp içeriklerini yapay zekâsına aktarmasına izin verdiği yönünde kullanılabileceğini söyledi. Cornell Hukuk Fakültesi’nde dijital hukuk ve bilgi hukuku profesörü James Grimmelmann, “Haber yayıncıları açısından bu, Meta’ya sitelerindeki her türlü içerikle yapay zekâ eğitme izni verildiği anlamına açıkça geliyor,” dedi. Meta’nın kendi hizmet şartlarında da hükmün kapsadığı ürünler arasında “AI at Meta” yer alıyor.

Uzmanları en çok endişelendiren ifade “test kimlik bilgileri”. Grimmelmann, Nieman Lab’a bunun Meta’nın bir sitenin kayıt duvarını aşmak için teknik olarak “sahte bir kullanıcı olarak kaydolmasına” imkân vereceğini söyledi. Meta ise bu tür hesapları ücretli ya da yalnızca abonelere açık sayfalarda kullanıp kullanmayacağı sorusunu yanıtlamadı. Loevy & Loevy’de medya ve fikrî mülkiyet hukuku avukatı olan Matt Topic, erişim sağlayacağı içeriklerin lisans piyasasında muhtemelen milyonlarca dolara mal olacağını belirterek bu hükmü “hizmet şartlarının içine gizlenmiş çarpıcı bir düzenleme” diye niteledi.

Meta, bu yorumun yanlış olduğunu söylüyor. Şirketin iletişimden sorumlu başkan yardımcısı Andy Stone, haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirtti ve güncellemenin amacının haber sitelerini taramak değil, Meta uygulamalarındaki reklam ve öneriler için satıcıların web sitelerinden doğru ürün bilgisi almak olduğunu söyledi. Bir başka sözcü Daniel Roberts, The Verge’e şirketin ticari reklam şartlarıyla kendi kendine reklam verme şartlarını birleştirdiğini ve web tarayıcılarının kullanımında bir değişiklik olmadığını aktardı. Meta ayrıca Nieman Lab’a, taramaya ilişkin ifadelerin daha önce birden fazla belgeye dağılmış olduğunu ve “içerik sahiplerinin robots.txt kullanarak içeriklerine nasıl erişileceğini hâlâ yönetebileceğini” söyledi.

Ancak sözleşmede böyle bir güvence yer almıyor. Meta’nın yayımladığı taslaktaki hüküm, sitelerin botlara hangi sayfaların yasak olduğunu bildirmek için kullandığı robots.txt dosyasından hiç söz etmiyor; taramayı ürün ya da katalog sayfalarıyla da sınırlandırmıyor. Santa Clara Üniversitesi’nde hukuk profesörü olan Eric Goldman, The Register’a metnin “Meta’nın robots.txt talimatlarına uyacağını açıkça söylemediğini” belirtti. Nieman Lab’ın görüştüğü uzmanlar, Meta’nın işletmenin kabul ettiği bir sözleşmenin kendi sunucusundaki metin dosyasından üstün olduğunu savunabileceğini söyledi. Şartlarda, kazınan makalelerle yapay zekâ eğitmenin hukuka uygun olup olmadığı da açıklığa kavuşmuyor. Bu konu hâlâ ABD mahkemelerinde görülen adil kullanım davalarının sonucuna bağlı; bunlardan biri de beş büyük kitap yayıncısının mayısta açtığı toplu dava. Yayıncılar, Meta’yı Llama modellerini eğitmek için milyonlarca kitabı korsan yollarla edinmekle suçluyor.

Bu uygulamanın erişim alanı medyanın çok ötesine uzanıyor. Şartlar, Meta’nın iş amaçlı araçlarını kullanan herkesi kapsıyor: Sayfalar ve Gruplar, reklamlar, pazarlama mesajları, ürün katalogları ve Business Suite kontrol paneli. The Register’ın aktardığına göre, yalnızca WhatsApp ve Messenger’daki Meta yapay zekâ ajanlarını kullanan işletmelerin sayısı bile en az bir milyon. Alıntılanan hüküm hiçbir şekilde tek bir ülkeyle sınırlandırılmadığı için Instagram üzerinden satış yapan bir fırın da ulusal bir gazete de aynı seçimle karşı karşıya. Wisconsin Üniversitesi’nde hukuk profesörü olan Benjamin Sobel, bu düzeni rekabet hukukunda “bağlama” olarak adlandırılan uygulamaya benzetti: İşletme araçlarını kullanmaya devam etmek için tarama şartını kabul etmek gerekiyor. Zamanlama da durumu daha can sıkıcı hâle getiriyor. Şirketin yeni ücretli aboneliği Meta One, bazı Facebook ve Instagram hesaplarının ücret ödemeden paylaşabileceği harici bağlantıların sayısını sınırlıyor. Yani Meta, bazı kullanıcılardan aynı sayfalara bağlantı paylaşmaları için ücret alırken bu sayfaları ücretsiz taramak için izin istiyor.

Güncellenen şartlar 30 Ekim 2026’da yürürlüğe giriyor. Meta bunları ekim başında bir blog yazısında ve Meta Business Suite içinde duyurdu; bildiride, şartları kabul etmeyen işletmelere ürünleri iş veya ticari amaçlarla kullanmayı bırakmaları söyleniyor. O zamana kadar kullanılabilecek tek pratik önlem, Meta’nın da işaret ettiği seçenek. Geliştirici belgelerinde, temel yapay zekâ modellerini eğitmek gibi amaçlarla web içeriği toplayan Meta-ExternalAgent adlı bir tarayıcı tanımlanıyor; site sahipleri robots.txt dosyasında bu aracın taramasını adıyla engelleyebiliyor. Tarayıcı kılavuzlarına göre Facebook’taki bağlantı önizlemelerini ayrı bir Meta botu oluşturuyor. Dolayısıyla eğitim tarayıcısını engellemek, insanların bağlantılarınızı paylaştığında nasıl göründüklerini bozmak zorunda değil. Yeni şartlar yürürlüğe girdikten sonra Meta’nın bu engellemeyi bağlayıcı kabul edip etmeyeceği sorusunu ise şirket yanıtlamadı.

The Steampunk Explorer sitesini yöneten ve kontrol panelinde bildirimi gördükten sonra Nieman Lab’a haber veren Stephen Beale, son tarihten önce hesaplarını kapatmayı ciddi biçimde düşündüğünü söyledi. Okurlarının “Facebook’a tamamen yerleşmiş” olduğunu belirtti. Onun gibi bir işletme için tarama hükmünden kurtulmanın tek yolu, kitlesinin bulunduğu platformdan ayrılmak.

Etiketler: meta, instagram, facebook, privacy, WhatsApp, AI training