Belgeseller

Serbest Düşüş: Boeing İçin Hesap Günü — Netflix’te Rory Kennedy, John Barnett’in ölümünden sonra dosyayı yeniden açıyor

Martha Lucas

John Barnett, Boeing fabrikalarında otuz iki yıl çalıştı ve hiçbir basın biriminin geri alamayacağı bir belge izi bıraktı: uçuş kontrol kablolarının yanında duran metal talaşların fotoğrafları, testlere göre oksijen vermeyecek oksijen sistemlerinin kayıtları ve amirlerinin, kendi ifadesiyle, görmemeyi tercih ettiği kusurlara dair notlar. Şirkete karşı açtığı davada ifade verdiği sırada bir otelin otoparkında ölü bulundu. Rory Kennedy yeni belgeselini bu yokluğun ve onun dayattığı sorunun etrafında kuruyor: kanıtları elinde tutan adam gittiğinde, iddiayı artık kim taşıyacak.

YouTube video

Barnett, 787’nin monte edildiği North Charleston fabrikasında kalite yöneticisiydi ve suçlamaları somuttu. Öyle bir hızla zorlanan bir hattı anlatıyordu ki kusurlu parçalar hurdadan çıkarılıp uçaklara takılıyor, güvenlik evrakları takvimi korumak için imzalanıyor ve test ettiği oksijen sistemlerinin önemli bir bölümü çalışmıyordu. Boeing onun anlatısını her zaman reddetti ve kendi denetimlerine işaret ediyor. Filmin unutturmadığı şey, Barnett’in yıllarca belgelemeyi sürdürmesi; usulüne uygun sunulan bir şikâyetin sonunda yeterli olacağına inanmasıydı — ve hikâye tam da bu inancı sınıyor.

Serbest Düşüş: Boeing İçin Hesap Günü, Kennedy’nin kapandığını sandığı bir konuya dönüşü. Downfall, 737 MAX’in neredeyse hiçbir pilotun haberdar edilmediği bir kontrol sistemi yüzünden nasıl iki kez düştüğünü yeniden kurmuştu. Bu belgesel o davayı yeniden görmüyor. MAX’i, iki felaketi ve yöneticilerin edilgen çatıyla özür dilediği oturumları bilindik kabul ediyor. Sorusu daha dar: binanın içinde gerçekten ne değişti.

Barnett’in tanıklığından ve ölümünden sonra konuşan diğer çalışanlardan derlediği yanıt şu: kültür kırılmadan büküldü. İşçiler, hattı durdurmama, kendilerinin işaretlediği işleri onaylama, aylık kotayı bir fizik yasası gibi görme emrini anlatıyor. Kennedy, yine senarist ve yapımcı Mark Bailey ile birlikte, tek bir kötü adam aramıyor. Konusu, başka yöne bakmanın mekaniği: bir kurumun tek bir yanlış kararı öyle çok ele bölüştürmesi ki hiçbir el onu kendisinin verdiğini hissetmiyor.

Film, ana tanığının katılamayacağı bir ifade gibi kurgulanmış. Kennedy tanıklıkları arşive karşı konumlandırıyor: fabrikanın iç görüntüleri, kaydedilmiş telefon görüşmeleri, güvenlik belgelerinin yavan dili, örtmece bir itirafa benzemeye başlayana dek yüksek sesle okunuyor. Barnett eski röportajlarda Louisiana sükûneti bozulmadan görünüyor; kaygılarını, iyi sunulan olguların sonunda yeteceğini varsayan birinin sabrıyla açıklıyor. Film bu varsayımı havada bırakıyor, çünkü çevresindeki hikâye zaten yanıtını vermiş.

Belgeseli bir anma törenine dönüşmekten alıkoyan şey, yasın kanıtların işini görmesine izin vermeyi reddetmesi. Barnett’in izinden gidenler birer şehit gibi sunulmuyor; kredileri olan, bir sonraki manşetteki isim olmaktan makul biçimde korkan, buna rağmen konuşmayı seçen çalışanlar. Kamera onları tartarken izliyor. Görünür ve çözümsüz kalan bu tereddüt, filmin en dürüst yanı; devam filmi, ilkinin itibarından geçinmek yerine varlığını işte burada haklı çıkarıyor.

Daha geniş çerçeve, hâlâ krizinin içindeki bir şirket. Alaska Airlines uçağından uçuş sırasında kopan bir kapı paneli, Federal Havacılık İdaresi’nin yenilenen sıkı denetimi ve Adalet Bakanlığı’nın kesik kesik ilerleyen davası: Kennedy insani tanıklığı, hiçbir belgeselin kapatamayacağı hızla yeni bölümler üreten bir şirket hikâyesinin karşısına koyuyor. Mahkemelerin vermediği bir hükmü varmış gibi yapmıyor; birikimin konuşmasına izin veriyor.

Freefall: A Reckoning for Boeing
Freefall: A Reckoning for Boeing. Merle Meyers in Freefall: A Reckoning for Boeing. Cr. Courtesy of Long View Productions

Ve böylece belgesel, çözemeyeceği yerde bitiyor. Hiçbir sertifika, hiçbir uzlaşma, özenle kaleme alınmış hiçbir açıklama, bir yolcunun düşünmeden uçağa taşıdığı şeyi geri vermiyor: onu inşa edenlerin, dayanıp dayanmayacağını umursamasına izin verildiğine dair güveni. Başlığın vaat ettiği hesap bu; Boeing’in imzalayıp dosyalayabileceği bir hesap değil. Bir sonraki uçuşa binene ait.

Serbest Düşüş: Boeing İçin Hesap Günü, DC/DOX festivalinde prömiyer yaptı ve doksan üç dakika sürüyor. Imagine Documentaries ve Moxie Films için Rory Kennedy’nin yönetip yapımcılığını üstlendiği, Brian Grazer ve Ron Howard’ın yönetici yapımcılar arasında yer aldığı belgesel, 19 Ağustos’ta tüm dünyada Netflix‘e geliyor.

Etiketler: , , , , ,

Tartışma

S kadar yorum var.