Belgeseller

ABD 1994: Brezilya’nın Muhteşem Dönüşü — Netflix, ulkenin yuhaladigi sampiyonlugun oyunculardan kalma kasetlerini aciyor

Jack T. Taylor

Goruntu, kameraman olmayan birinin tuttugu bir video kameranin sutsu grenine sahip. Amerika’da bir yerde otel koridoru, ayni kapilardan olusan bir sira, terlikle gecen oyuncular ve kadraj disindan Portekizce takilan bir ses. Renklerde, doksanlarin kasetinin her seye verdigi o hafif solmus sicaklik var. Kamera televizyona degil takima ait oldugunda Brezilya’nin dorduncu Dunya Kupasi’nin ici iste boyle gorunuyor.

Netflix, 1994 sampiyonlugunun tum anlatisini iste bu tur kasetler uzerine kurdu. Kaleci Gilmar Rinaldi ve sag bek Jorginho, turnuva boyunca kameralarini tasiyip hicbir yayin ekibinin ulasamayacagi seyleri cekti: soyunma odasini, takim otobusunu, maclar arasi gunlerin uzun sikintisini. Cektikleri kadro, yirmi dort yillik bir bekleyisi yeni bitirmisti; bu, kupanin ulkenin kendine bakisini belirlemeye basladigi gunden beri Brezilya’nin en uzun susuzlugu idi. Ayni zamanda Selecao’nun simdiye dek herhangi bir yere gonderdigi en cok tartisilan takimdi.

Filmin durmadan dondugu gerilim de bu. Carlos Alberto Parreira’nin Brezilya’si buyuyle degil, organizasyonla kazandi. Kalabalik savundu, kaptan Dunga’nin sert pragmatizmine yaslandi ve sistemin urettigi az sayidaki firsati gole cevirmesini Romario’dan istedi. Ulkede bu, bir bayram gibi degil, neredeyse bir ihanet gibi karsilandi. Tribunler jogo bonito ile, yani milli takimlarinin guzel oynamak icin var oldugu inanciyla buyumustu; kazanmak icin oynayan bir takim gorduler. Buna bir ad taktilar, futebol de resultados, ve onu bir hakaret olarak kullandilar.

Her Brezilya futbol tartismasinin hayaleti hep 1970’tir, Pele’nin takimi, butun otekilerin kendisiyle olculdugu ve hicbirinin erisemedigi olcut. Romantik karsi ornek 1982’dir, Tele Santana’nin kusagiin en cok hayranlik uyandiran futbolunu oynayip eli bos donen muhtesem takimi. 1994 kusagi bu kavganin rahatsiz tarafinda kaldi: madalyasi vardi, sevgisi yoktu.

Kasetlerin geri getirdigi sey tam da kamuoyu hukmunun ustunu ortttugu kisim. Taktik degil, doku. Rinaldi’nin kamerasi onunde palyaco gibi takilan Bebeto, otobusun arkasina serilmis Branco ve Rai, menzilindeki herkese laf atan Romario. Amator video, takimin sahada guzel oldugunu one surmuyor. Daha dar ve gormezden gelinmesi daha zor bir sey one suruyor: tribunler stili hakkinda ne karar vermis olursa olsun, bu takimin canli, komik, korkmus ve kenetlenmis oldugunu.

Turnuva, hicbir kasetin sahneye koyamayacagi anlari sagliyor. Romario, acimasiz bir Amerikan yazinda hucumu sirtladi. Bebeto, oglunun dogumuna gorunmez bir bebegi sallayarak karsilik verdi; takimin soguk unune ters dusecek kadar sicak bir jest. Ve Italya’ya karsi final, hicbir Brezilyalinin bir Dunya Kupasi’nin bitmesini istemedigi yerde bitti, penaltilarda, Roberto Baggio topu ust diregin uzerinden gonderirken. Zafer bile zarafetsiz geldi: dorduncu yildiz penaltilarda kazanildi.

Belgeselin acik biraktigi ve kapatmayacak kadar akilli oldugu soru da bu. Guzel oynamadan kazanan bir Brezilya, formadaki yildizi korur, ama yildizin temsil etmesi gereken seyi de korur mu. 1994 takimi, bir Dunya Kupasi’nin resmen sordugu tek soruyu yanitladi. Ulkenin gercekten onemsedigi soruyu ise hicbir zaman cozmedi.

ABD 1994: Brezilya’nın Muhteşem Dönüşü, Brezilyali studyo Trailer Films icin Luis Ara tarafindan yonetildi, yazildi ve yapildi; bir sonraki Dunya Kupasi oncesi Netflix’in belgesel kusaginda yer aliyor. Rinaldi ile Jorginho’nun kasetlerinin yani sira Romario, Bebeto, Dunga, Branco, Rai, Zinho, Marcio Santos ve Viola ile gunumuzde yapilan roportajlari bir araya getiriyor ve oyuncularin o koridorlarda birbirine takildigi dil olan Portekizce konusuluyor, takim otobusunun disindan birinin izlemesine izin verilmesinden otuz yil once.

Etiketler:

Tartışma

S kadar yorum var.