Meera Syal, Midlands’taki çocukluğunu okulların klasiğine dönüştüren mizahçı romancı

Meera Syal

Photo via The Movie Database (TMDB)

Doğum	27 Haziran 1961 Wolverhampton, England
Meslek	Yazar
Tanınan işler	Doktor Strange, Ayı Paddington 2, Alis Harikalar Diyarında: Aynanın İçinden
Ödüller	Betty Trask · Fellow of the Royal Society of Literature

Meera Syal, sonradan Goodness Gracious Me adını alacak skeç programını hayata geçirmeye çalışırken cesaret kırıcı bir soruyla karşılaştı: “Asyalıların komedi programı mı? Asyalılar komik olur mu?” Bu söz, Weidenfeld & Nicolson’ın yayımladığı anı kitabı Vigilauntie’de hayatının dönüm noktalarından biri olarak anlattığı tesadüfi çıkışlardan. Kitabın tekrar eden şakasına dönüşen bir başka sözse annesinden ve teyzelerinden geliyor: “Bacaklarını ayırıp oturma!”

Anı kitabı, sonbaharın yoğun kültür-sanat gündeminde okurla buluştu. Syal, Lyric Hammersmith’te Lucy Kirkwood’un The Children oyununun onuncu yıl dönümü için sahnelenen yeni prodüksiyonunda Hazel’ı canlandırdı: dışlama bölgesinin yakınındaki bir kulübede elektriği idareli kullanmaya çalışan emekli bir nükleer bilimciyi. Oyunu London Theatre için değerlendiren Anya Ryan, “her zamanki gibi muhteşem bir Meera Syal” diye yazdı. Bu hafta Nick Paley’nin Hulu dizisi Phony ile Amerikan ekranlarında da izleyici karşısına çıkıyor. Kasabanın kıyısında yaşayan ve “alternatif bilgi”ye inanan özel dedektif Sharla’yı canlandırıyor. Britanya’nın Yeni Yıl Onur Listesi’nde ise edebiyat, drama ve hayır işleri alanındaki hizmetleri nedeniyle Dame unvanına layık görülmüştü.

Britanyalı okurların çoğu Syal’ı, okulda tanıştıkları tek bir kitabın yazarı olarak biliyor. 1996’da yayımlanan Anita and Me, 1960’ların sonlarında Midlands’ta geçen, Tollington adlı hayalî bir maden kasabasında yaşayan ve Pencaplı anne babaya sahip Britanyalı Hintli kız Meena Kumar’ın ağzından anlatılan bir roman. Meena, yan komşuları olan kendisinden büyük İngiliz kız Anita Rutter’a hayranlık duyar; büyüyünce ne olmak istediği sorulduğunda “sarışın” diye cevap verir. Roman Betty Trask Ödülü’nü kazandı ve AQA, Edexcel, OCR ve WJEC sınav kurullarının GCSE müfredatında okutulan metinlerinden biri oldu. Böylece bir kuşak İngiliz genç, kitap üzerine kompozisyonlar yazdı.

Romanın büyük bölümü gerçek hayattan izler taşıyor. Feroza Syal, 27 Haziran 1961’de Wolverhampton’da, Yeni Delhi’den Britanya’ya göç etmiş Pencaplı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Birkaç kilometre kuzeydeki, Staffordshire’da bulunan maden kasabası Essington’da büyüdü; kasabadaki tek Asyalı aile onunkilerdi. Syal, 2003’te BBC’ye verdiği bir röportajda romanı yarı otobiyografik olarak nitelendirdi. Akademisyenler daha sonra eseri To Kill a Mockingbird ile birlikte ele aldı: eleştirmen Graeme Dunphy, Neophilologus’ta yayımlanan 2004 tarihli makalesine “Meena’s Mockingbird: From Harper Lee to Meera Syal” başlığını verdi. Radio 4’ün Front Row programı sevdiği bir sanat eserini sorduğunda Syal da Harper Lee’nin romanını seçti.

Romana giden yol sahneden geçti. İngilizce ve drama bölümlerini çift birincilikle bitirdiği Manchester University’de Jackie Shapiro’yla birlikte, oyuncu olmak için evden kaçan West Midlandslı bir kızı anlatan tek kişilik One of Us oyununu yazdı. Syal oyunda on beş karakterin tamamını canlandırdı. Yapım National Student Drama Festival’da ve Edinburgh’da ödüller kazandı; Royal Court da Syal’a bir sözleşme teklif etti.

Sırada senaryo yazarlığı vardı. Gurinder Chadha’nın ilk uzun metrajlı filmi Bhaji on the Beach’in (1993) senaryosunda, farklı kuşaklardan bir grup Pencaplı kadın Blackpool Illuminations’a günübirlik geziye çıkar. Film, ardından gelen kurmacaların habercisi gibidir: kitaplarında komedi, aile içindeki zor konulara açılan bir kapıdır; kadınlar göründükleri kadar itaatkâr değildir ve topluluk, içeriden, sevgiyle ama aşırı duygusallığa kaçmadan anlatılır.

Life Isn’t All Ha Ha Hee Hee (1999), bu bakışı yetişkinliğe çevirdi. Çocukluklarından beri arkadaş olan ve artık otuzlu yaşlarında bulunan Tania, Sunita ve Chila hayatlarının bir dönüm noktasındadır: iki çocukla, kendisini tatmin etmeyen bir işe sıkışıp kalan Sunita; ailesini geride bırakmış kariyer kadını Tania; Tania’nın da eski sevgililer listesinde yer aldığı Deepak’la evlenmek üzere olan Chila. Syal, romanı 2005’te BBC için üç bölümlük bir drama dizisine uyarladı. Metin Hüseyin’in yönettiği Anita and Me filminin 2002 tarihli uyarlamasının senaryosunu da yazdı ve Auntie Shaila’nın küçük rolünü kendisine ayırdı.

İkinci romanıyla üçüncüsü arasında on altı yıl var; bu ara, Syal’ın nasıl çalıştığına dair fikir veriyor. Bu dönemde önce radyoda, ardından BBC Two’da yayımlanan ve birlikte yazıp oynadığı Goodness Gracious Me; Sanjeev Bhaskar’la birlikte rol aldığı, Uluslararası Emmy ödüllü The Kumars at No. 42 dizisindeki Granny Kumar karakteri geldi. Bhaskar’la 2005’te evlendi. Andrew Lloyd Webber ve A. R. Rahman’ın müzikali Bombay Dreams için senaryo çalışmaları yaptı; Shakespeare’in Beatrice’inden Annie müzikalindeki Miss Hannigan’a uzanan bir sahne kariyeri sürdürdü. The House of Hidden Mothers (2015), en açık biçimde ciddi bir tona sahip romanı. Tüp bebek tedavisi sonuçsuz kalan, kırklı yaşlarında boşanmış Shyama, genç partneri Toby’yle birlikte Hindistan’da bir taşıyıcı anneye başvurur. Roman, çocuğu taşıyan ve bu anlaşmayı kendi hayatından kaçış yolu olarak gören köylü kadın Mala’ya da eşit ölçüde yer verir. The Christian Science Monitor kitabı “temposu yüksek, karakterleri zengin” sözleriyle değerlendirdi.

Syal, drama ve edebiyata hizmetlerinden dolayı 1997’de MBE, 2015’te CBE nişanına layık görüldü; 2017’de Royal Society of Literature üyeliğine seçildi ve 2023’te BAFTA Fellowship ödülünü aldı. Anita and Me sahnede de yaşamaya devam etti: Tanika Gupta’nın uyarlaması Ekim 2015’te Birmingham Rep’te prömiyer yaptı, ardından Theatre Royal Stratford East’e taşındı ve 2017’de Birleşik Krallık turnesine çıktı.

Vigilauntie, romanın kurmacaya dönüştürdüğü topraklara geri dönüyor. Kitapta Midlands’taki çocukluk yılları, büyükbabasının onun için evlilik ayarlama girişimleri, annelik ve 1947’de Hindistan’ın bölünmesinin anne babasıyla onları izleyen kuşak üzerindeki etkisi anlatılıyor. Yayıncının tanıtım yazılarında yer alan sunucu Anita Anand, kitabın “olağanüstü yaşam öyküsünün vazgeçilmez bir bölümü olarak Anita and Me’nin yanındaki yerini hak ettiğini” yazıyor. Jameela Jamil ise şöyle diyor: “Komedi alanında kendimi hayal edebilmemi sağlayan kişi Meera.” Meena Kumar’ın sarışın olmak istediğini söylemesinden otuz yıl sonra, yazarı bu hikâyeyi bu kez kendi adıyla yeniden anlattı.

Etiketler: romancılar, yazarlar, Meera Syal, Anita and Me, Gurinder Chadha, Life Isn't All Ha Ha Hee Hee