Neil Gaiman: Sandman yazarı ve reddettiği suçlamalar

Neil Gaiman

Photo: Kyle Cassidy / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Doğum	10 Kasım 1960 Portchester, Hampshire, İngiltere
Meslek	Yazar
Tanınan işler	The Sparks Brothers, The People vs. George Lucas, Lovecraft: Fear of the Unknown
Ödüller	Dünya Fantezi Ödülü En İyi Kısa Kurgu · Eisner Ödülü En İyi Yazar · Bram Stoker Ödülü Roman · 2 Hugo Ödülü En İyi Roman · Nebula Ödülü En İyi Roman · Hugo Ödülü En İyi Uzun Hikâye · Nebula Ödülü En İyi Uzun Hikâye · Locus Ödülü En İyi Fantastik Roman · Newbery Madalyası · Carnegie Madalyası · Hugo Ödülü En İyi Dramatik Sunum, Kısa Biçim · British National Book Awards, Yılın Kitabı · Hugo Ödülü En İyi Dramatik Sunum, Uzun Biçim

Good Omens’ın meleğiyle iblisi, onları ilk kez kâğıda döken adam olmadan bu bahar vedalaştı. Neil Gaiman’ın Terry Pratchett’le birlikte yazdığı, daha sonra da bizzat televizyona uyarladığı çizgi roman kıyameti, birkaç kadın onu cinsel saldırıyla suçlayınca ve Gaiman diziden çekilince kısaltıldı; Prime Video’da tek bir uzun metrajlı bölüm olarak sona erdi. Gaiman tüm suçlamaları reddediyor. Sandman hâlâ basılıyor; onunla büyüyen okurlar ise canavarlar hakkındaki gerçekleri anlatması için güvendikleri bir yazar konusunda ne yapacaklarına kendileri karar vermek zorunda.

Her şeyden önce bir okurdu. Ailesi Polonya Yahudisiydi; o küçükken aile, anne babasının kasabadaki Scientology merkezinde Dianetik eğitimi aldığı West Sussex’teki East Grinstead’e taşındı. Gaiman, ailesinin bu inancının kendisine ait olmadığını söylüyor. Dört yaşında okumayı sökmüştü. Yedinci yaş gününde ona Narnia kitapları hediye edildi; Carnegie Madalyası adlı bir ödülün varlığını da böyle öğrendi: Narnia serisinin son kitabı bu ödülü kazanmıştı.

10 Kasım 1960’ta Hampshire’daki Portchester’da doğan Gaiman, Croydon’daki Whitgift School’a gitti ve 1980’lerin başlarında gazeteciliğe başladı. İlk kitabı, 1984’te yayımlanan Duran Duran biyografisiydi. Aynı yıl Victoria Station’da Alan Moore’un Swamp Thing’ini okudu ve çizgi romanlara kendini kaptırdı. Çizer Dave McKean’le Violent Cases’i hazırladı. Gazeteciliği bıraktığı 1987’de DC Comics tarafından işe alındı; ayrılırken de Britanya gazetelerinin gerçek dışı şeyleri gerçekmiş gibi yayımladığını söylemişti.

Editör Karen Berger, yeniden hayat vermesi için ona unutulmuş bir karakter emanet etti. Ocak 1989’dan Mart 1996’ya kadar yayımlanan Sandman, düşlerin ve hikâyelerin efendisi Dream’i, diğer adıyla Morpheus’u, 75 sayı boyunca korku, mitoloji ve tarih içinde izliyordu. Shakespeare’in A Midsummer Night’s Dream’i etrafında kurulan bir sayı, 1991’de kısa kurgu dalında World Fantasy Award’ı kazandı. Dream’in ilk kez sekizinci sayıda görünen ablası Death, DC’nin Vertigo serisini 1993’te başlatan kendi mini dizisi Death: The High Cost of Living’e kavuştu. Seri, DC’de Batman ve Superman’den daha çok sattı. DC yöneticisi Paul Levitz, kitapların çizgi romanlara yeni okurlar kazandırdığını, “özellikle üniversite kampüslerindeki genç kadınları” bu alana çektiğini söyledi.

Romanları da bu dönemde geldi. İlk romanı Good Omens 1990’da yayımlandı; Pratchett daha sonra, Gaiman Dream’le meşgul olduğu için yazının büyük bölümünü kendisinin üstlendiğini söyledi. Londra’nın altındaki başka bir Londra’yı konu alan BBC dizisinden doğan Neverwhere (1996), ardından Viktorya döneminde geçen bir peri masalı olan Stardust (1999) geldi. 2001’de yayımlanan Amerikan Tanrıları, göçmenlerin Amerika’ya taşıdığı eski tanrıları, yeni tanrılara karşı bir yolculuğa çıkardı; roman Hugo, Nebula ve Bram Stoker ödüllerini kazandı. Anansi Boys, 2005’te The New York Times çok satanlar listesine bir numaradan giriş yaptı.

En keskin kitapları çocukları anlatır. Coraline’de (2002) bir kız, yeni evindeki kapının ardında gözleri düğmeden oluşan ikinci bir anne bulur. Kitap, Henry Selick’in 2009’da stop-motion filme uyarlamasından önce novella dalında Hugo ve Nebula ödüllerini kazandı. Mezarlık Kitabı, Kipling’in ormanını bir mezarlığa taşıdı; burada hayaletler, ailesi öldürülen bir çocuğu büyütüyordu. Kitap, önce 2009’da Newbery Madalyası’nı, ardından 2010’da Carnegie Madalyası’nı kazanarak iki ödülü birden alan ilk eser oldu. Carnegie ödülünü kabul ederken, “Yedi yaşındaki bir çocuğu mutlu edebiliyorsanız, gerçekten iyi iş çıkarıyorsunuz,” dedi. Çocukken başına gelen dehşet verici bir olayı hatırlayan bir adamı anlatan The Ocean at the End of the Lane, 2013’te British National Book Awards’ta Yılın Kitabı seçildi ve daha sonra National Theatre’da sahnelendi.

Televizyon, Gaiman’a ikinci bir kariyer kazandırdı. 2007’de Stardust filminin ardından Doctor Who için “The Doctor’s Wife” bölümünü yazdı; bu bölümle 2012’de Hugo kazandı. Pratchett’in 2015’teki ölümünün ardından Gaiman’a bıraktığı mektupta, Good Omens uyarlamasını tamamlamasını istediği ortaya çıktı. Gaiman 2019 dizisinin senaryosunu yazdı, dizinin showrunner’lığını üstlendi ve senaryoyla bir Hugo daha kazandı. Birlikte yarattığı Netflix dizisi Sandman ise 2022’de yayımlandı.

Temmuz 2024’te Tortoise Media’nın Master: The Allegations Against Neil Gaiman adlı podcast’i, Gaiman’ın kendilerine cinsel saldırıda bulunduğunu ya da istismar ettiğini söyleyen kadınların anlatılarını yayımladı. Ocak 2025’te New York magazine’de çıkan kapak dosyasıyla suçlamalarda bulunan kadınların sayısı sekize ulaştı. Bunlardan biri olan Scarlett Pavlovich, müzisyen Amanda Palmer’la olan oğluna dadılık yapmıştı. Pavlovich, Şubat 2025’te ABD’deki federal mahkemelerde ikisine birden dava açarak cinsel saldırı ve insan kaçakçılığı suçlamalarında bulundu. Gaiman’ın yanıtı değişmedi: “Hiç kimseyle rızaya dayanmayan bir cinsel birliktelik yaşamadım. Hiçbir zaman.” Aynı blog yazısında, “çok daha iyisini yapabileceğini ve yapması gerektiğini” de kabul etti. İddiaların esası hakkında henüz hiçbir mahkeme karar vermedi. Pavlovich’in davaları, anlattığı olaylar Yeni Zelanda’da gerçekleştiği için reddedildi; 29 Haziran 2026’da ABD’deki bir temyiz mahkemesi, Gaiman’ın orada dava edilmesini kabul ettiğine dikkat çekerek bu kararı onadı.

Sektör, mahkeme kararını beklemedi. Disney Mezarlık Kitabı filmini durdurdu; Dark Horse, Anansi Boys çizgi roman uyarlamasını sonlandırıp Gaiman’ın eserlerini yayımlamayı bıraktı. Edebiyat ajansı onunla yollarını ayırdı; HarperCollins ve Norton ise Gaiman’ın yeni kitaplarını yayımlama planları olmadığını açıkladı. Sandman’in son sezonu Temmuz 2025’te yayımlandı ve Death: The High Cost of Living’den yola çıkan bonus bir bölümle sona erdi. Good Omens ise Gaiman artık projede yer almazken 13 Mayıs 2026’da final yaptı.

Şubat ayında uzun süren sessizliğini blogunda bozan Gaiman, suçlamaları “tamamen ve basitçe gerçek dışı” diye niteledi, masumiyetini savunan bir Substack yazarını övdü ve kendi ifadesiyle “Amerikan Tanrıları’ndan bu yana yaptığı en büyük iş olabilecek” bir romanı duyurdu. Henüz herhangi bir yayınevinin adı açıklanmadı. Gaiman, 2015’te bazı hikâyelerin onları ilk anlatan kişilerden sonra da neden yaşamaya devam ettiğini ele alan How Stories Last başlıklı bir konuşma yapmıştı. Şimdi kendi hikâyelerinin kalıcılığı da mahkemelerden ziyade okurlar tarafından sınanıyor.

Etiketler: yazarlar, romancılar, Good Omens, Terry Pratchett, Neil Gaiman, Amerikan Tanrıları