C. S. Venkatakrishnan: Barclays’ta 5 bin kişilik kesintinin arkasındaki risk matematikçisi

C. S. Venkatakrishnan

Doğum	1966-01 Maysur, Hindistan
Meslek	Barclays Grup CEO'su

Barclays yatırımcılara yaklaşık her 20 çalışandan birinin işten çıkarılacağını söylediğinde, CEO’su kolayca manşet olacak açıklamadan kaçındı. C. S. Venkatakrishnan, yapay zekânın “pastanın kendisi değil, üzerindeki krema” olduğunu söyledi. Ona göre asıl mesele, herhangi bir model bankaya tasarruf sağlamadan önce bankanın sahip olması gereken altyapı ve yeniden kurulmuş sistemlerdi. Bu, bir mühendisin vereceği türden bir yanıttı. Bankada ve Londra finans çevrelerinde yalnızca Venkat adıyla tanınan bu isim, eğitimini mühendislik alanında almış; risk üzerine tartışmadan önce onu ölçmeye dayalı bir kariyer kurmuştu.

Şimdi bu alışkanlık başka bir yönden sınanıyor. Meslek hayatının büyük bölümünde Venkat, yatırımcılara işlerin nasıl ters gidebileceğini anlatan kişiydi. Grup CEO’su olarak artık ters gidenlerden sorumlu; son çeyreğinde de rakamları aşağı çeken, bir zamanlar yönettiği tahvil alım satım işi oldu.

Ocak 1966’da, Hindistan’ın güneyindeki Karnataka eyaletinde bulunan Mysore’da doğdu ve ABD vatandaşı. Massachusetts Institute of Technology’de yöneylem araştırması alanında lisans, yüksek lisans ve doktora derecelerini aldı. 1991 tarihli doktora tezi, havalimanları çevresindeki hava trafik kontrol operasyonlarını analiz edip optimize ediyordu; kuyruklar, yoğunluk ve yük altında aksayan sistemler üzerine bir çalışmaydı. Bir alım satım masası için hiç de fena bir hazırlık sayılmazdı.

1994’te JPMorgan Chase’e katıldı ve varlık yönetimi, yatırım bankacılığı ve risk alanlarında görev alarak 22 yıl boyunca bankada kaldı. Varlık yönetiminde yükselerek küresel sabit getirili menkul kıymetler bölümünün yatırım direktörlüğüne geldi ve yaklaşık 200 milyar dolarlık portföyden sorumlu oldu. JPMorgan yıllarını tanımlayan olay ise risk tarafında yaşandı. 2012’de, üst düzey bir risk görevine gelmesinden kısa süre sonra ekibi, bankanın Londra’daki yatırım direktörlüğünün oluşturduğu türev portföyünü inceledi ve olası zararların 6,3 milyar dolara ulaşabileceğini hesapladı. Birimdeki bir risk görevlisi çalışmayı “saçmalık” diye niteledi. Pozisyonlar London Whale adıyla anılmaya başladı ve yaklaşık 6,2 milyar dolar zarara yol açtı. Daha sonra ABD Senatosu’nun yürüttüğü soruşturmada, uyarı dikkate alınsaydı zararın bir bölümünün önlenebileceği sonucuna varıldı.

2016’nın başlarında, Barclays’in başına henüz geçen eski JPMorgan çalışma arkadaşı Jes Staley’nin ardından bankaya katıldı ve Staley’nin işe aldığı ilk isimler arasında yer alarak grup risk direktörü oldu. 2020’ye kadar bu görevde kaldı; ardından küresel piyasalar bölümünün başına ve Barclays Bank PLC’nin eş başkanlığına getirildi, yani alım satım masasından sorumlu oldu. Staley, Birleşik Krallık düzenleyici kurumlarının Jeffrey Epstein’la ilişkisini bankaya nasıl anlattığına ilişkin ön bulgulara ulaşmasının ardından Kasım 2021’de derhal geçerli olmak üzere görevinden ayrıldı. Yönetim kurulu Venkat’a yöneldi. Venkat, akıl hocasından görevi devralmanın kendisinde karmaşık duygular uyandırdığını söyledi ve stratejiyi sürdüreceğine söz verdi.

Ancak devraldığı miras, süreklilik mesajının ima ettiğinden daha karmaşık çıktı ve risk uzmanının CEO olarak ilk sınavı bir kontrol zaafı oldu. Barclays, birkaç ay içinde ABD’de satmak üzere kaydettirdiği miktarı aşarak yaklaşık 17,7 milyar dolarlık menkul kıymet sattığını fark etti. Hata, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’yla (SEC) 361 milyon dolarlık uzlaşmayla ve bankanın 2021 hesaplarını yeniden düzenlemesiyle sonuçlandı. Ardından Kasım 2022’de Hodgkin dışı lenfomaya yakalandığını açıkladı, hastalığın tedavi edilebilir olduğunu söyledi ve New York’ta tedavi görürken bankayı yönetmeyi sürdürdü; bu süreçte yıllık sonuçların sunumuna katılamadı. Sonrasında Financial Times’ta kaleme aldığı yazıda, kararını kimilerinin “CEO havaları” olarak yorumladığını kabul etti; bulunduğu konumun kendisine çoğu hastanın sahip olmadığı bir esneklik sağladığını belirtti ve “başlangıçta bu algıya karşı daha duyarlı olmayı” dilediğini söyledi. Tedavisi tamamlandı ve Mart 2023’te remisyonda olduğu açıklandı.

Barclays’in geleceğine ilişkin kuşkulara verdiği yanıt, Şubat 2024’te bankanın yıllar içindeki ilk kapsamlı strateji güncellemesi olarak sunduğu ve “ölçülü büyüme hedefi” adını verdiği plandı. Plan, sermayeyi yatırım bankacılığından uzaklaştırmayı; bu birimin grubun risk ağırlıklı varlıkları içindeki payını 2026’ya kadar yüzde 63’ten yaklaşık yarıya indirmeyi ve kaynakları Britanyalı hanelere ve işletmelere verilen kredilere yönlendirmeyi öngörüyordu. Ayrıca yaklaşık 2 milyar sterlin tasarruf ve hissedarlara 10 milyar sterlin dağıtım sözü verildi. Üç ay içinde hisse fiyatı yüzde 40’tan fazla yükseldi. Barclays, Kasım 2024’te Tesco’nun perakende bankacılık işini satın alma işlemini tamamladı. Venkat bu anlaşmayı “Birleşik Krallık’taki yatırımlarımızı artırma yolunda önemli bir adım” diye niteledi. Şubat 2026’ya gelindiğinde, vergi öncesi yıllık kâr yüzde 13 artışla 9,1 milyar sterline ulaşmıştı. Venkat, 2028’de maddi özkaynak kârlılığının yüzde 14’ün üzerine çıkarılması ve 2026-2028 döneminde hissedarlara en az 15 milyar sterlin dağıtılması hedeflerini açıkladı. 2025 yılı için kendi ücreti de yaklaşık 15 milyon sterline yükseldi.

22 Ekim’de açıklanan 2026’nın üçüncü çeyrek sonuçları, bu performansın iki yönünü de ortaya koydu. Vergi öncesi kâr yüzde 12 artarak 2,3 milyar sterline çıktı; ancak tahminlerin bir miktar altında kaldı. Yeni açıklanan 500 milyon sterlinlik hisse geri alımı, yıl içinde hissedarlara sağlanan toplam getiriyi 2,8 milyar sterline yükseltti. Sabit getirili menkul kıymet alım satım gelirleri yüzde 19 düştü; bu, büyük Amerikan bankalarındaki düşüşlerden çok daha sertti. “Hayal kırıklığına uğradım ve emin olabilirsiniz ki bu konuya eğileceğim,” dedi. Yaklaşık 93 bin kişilik iş gücünün yüzde 5’ine denk gelen 5 bin kişilik işten çıkarmaların çoğu, geliştiriciler de dâhil olmak üzere destek işlevlerinde çalışanları etkileyecek. Barclays, bu işten çıkarmaların kaçının yapay zekâdan kaynaklandığını açıklamadı. AJ Bell’den Russ Mould ise sonuçlar beklentilerin altında kalırken bankanın “yapay zekâ kozuna başvurduğunu” söyledi. Venkat ertesi gün çalışanlara, işten etkilenenler için dışarıdan işe alım yerine kurum içi görevlendirmelere öncelik verileceğini bildirdi.

Bankanın dışında Institute of International Finance yönetim kurulunda yer alıyor, Sustainable Markets Initiative’in finansal hizmetler görev gücüne başkanlık ediyor, MIT’nin CEO danışma kurulunda görev yapıyor ve FCLT Global’in yönetim kurulu üyesi. Evli ve New York banliyölerinde büyüyen üç kız çocuğu var; zamanını Londra ve New York arasında bölüştürüyor. Meslektaşları onu soğukkanlı biri olarak tanımlıyor; güne sabah 4.30’da başlıyor ve kriz anlarında bile emojilere duyduğu ilgiden vazgeçmiyor.

Görev süresini şimdi iki tarih belirliyor. Kalan 4 bin pozisyonun 2026 sonundan önce kaldırılması, yüzde 14’lük getiri hedefine ise 2028’de ulaşılması gerekiyor. Bir zamanlar kimsenin görmek istemediği zararları modelleyen Venkat, şimdi kendi tahmininin tutup tutmayacağına göre değerlendirilecek.

Etiketler: ceos, iş dünyası, iş dünyası liderleri, bankacılık, Barclays, C. S. Venkatakrishnan