Gemma Chan: Kusursuz rollerden sıyrılıp Josephine’e yedi yıl veren oyuncu

Gemma Chan

Photo: Harald Krichel / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Doğum	29 Kasım 1982 Southwark, Londra, Birleşik Krallık
Meslek	Oyuncu ve yapımcı
Tanınan işler	Fantastik Canavarlar Nelerdir, Nerede Bulunurlar?, Raya ve Son Ejderha, Kaptan Marvel
Ödüller	Women In Film Max Mara Face of the Future Ödülü

Film endüstrisinin kolayca pazarlayabildiği bir Gemma Chan imgesi var: Kadrajda dingin duran, sessizliği kontrol duygusu uyandıran kadın. Humans’ta duyguları öğrenen sentetik hizmetçi, Çılgın Zengin Asyalılar’da her şeye sahip görünen varis, Eternals’ın merkezindeki ölümsüz… Oysa Chan en iyi işlerini bu sakin görünüm dağıldığında ortaya koyuyor. Üstelik uzun zamandır emek verdiği, mütevazı bir gerilim filmi olan Josephine’de, kızının gördüklerinden onu koruyamayan bir anneyi canlandırıyor.

Bütün bunlardan önce önünde bambaşka bir hayat vardı. Chan, Oxford’daki Worcester College’da hukuk okudu ve Londra’nın finans çevrelerindeki en saygın hukuk firmalarından Slaughter and May’den avukatlık stajı teklifi aldı. Bu teklifi geri çevirip Drama Centre London’da oyunculuk eğitimi almaya karar verdi. Bugünden bakınca bariz görünen bu seçim, o dönemde Çin kökenli genç bir İngiliz oyuncu için, önünde örnek alabileceği pek kimse yokken, gözü kara bir adımdı.

Chan’ın aile öyküsü göçle şekillenmiş. Mühendis olan babası Hong Kong’da büyümüş; eczacı annesi ise kendi anne babasının Hong Kong’dan göç etmesinin ardından İskoçya’nın Greenock kentinde yetişmiş. Chan, 29 Kasım 1982’de Southwark’taki Guy’s Hospital’da dünyaya geldi; Londra’nın Bromley ilçesine bağlı banliyö semti Locksbottom’da büyüdü, Newstead Wood School’a gitti ve bugün hâlâ biraz Kantonca konuşabiliyor.

İlk oyunculuk işleri, Britanya’da alışıldık bir meslek yolunun basamaklarıydı. 2006’da, reality şov Project Catwalk’ın ilk sezonundan esinlenen korku mini dizisi When Evil Calls ile profesyonel oyunculuğa adım attı. 2009’da Doctor Who özel bölümü “The Waters of Mars”ta bir jeoloğu canlandırdı ve aynı yıl psikolojik gerilim Exam’de rol aldı. 2010’da Richard Ayoade’nin Submarine filmi ve Sherlock’un “The Blind Banker” bölümü geldi. Chan bu bölümde, sonradan oryantalist klişeleri nedeniyle eleştirilen bir hikâyedeki, belirgin aksanlı Çinli göçmen Soo Lin Yao’yu oynadı.

Sahne, televizyonda nadiren bulabildiği fırsatları ona sundu. Irk ve oyuncu seçimi üzerine bir oyun olan David Henry Hwang imzalı Yellow Face’in Britanya prömiyerinde rol aldı; ardından 2014’te National Theatre’daki yeniden sahnelenişinde oyuna geri döndü. Oyunun tanıtım çalışmaları sırasında, Çinli olarak yazılmamış roller ya da dönem işi yapımlar için değerlendirilmenin ne kadar zor olduğundan açıkça söz etti. 2015’te Jamie Lloyd’un Harold Pinter imzalı The Homecoming oyununun West End’deki yeniden sahnelenişinde Ruth’u canlandırdı. The Guardian’dan Michael Billington, Chan’ın “büyük bir ustalıkla” “soğukkanlı, gizemli bir Ruth” ortaya koyduğunu yazdı.

Chan’ın kariyerini değiştiren rol de aynı yıl geldi. 2018’e kadar süren Channel 4 ve AMC dizisi Humans’ta, iç dünyasını yavaş yavaş keşfeden bir ev robotu Anita’yı, daha sonra da Mia’yı canlandırdı. The A.V. Club, onun “dizinin bel kemiği olduğunu” yazdı. 2018’de birbirinden farklı iki filmde rol aldı. Çılgın Zengin Asyalılar’da başrolü oynaması istendi, ancak kusursuz görünümünün ardında evliliği dağılan kuzen Astrid’i seçti; film, on yılın en çok hasılat yapan romantik komedisi oldu. Josie Rourke’un İskoçya Kraliçesi Mary filmindeyse, tarih kayıtlarında beyaz olarak anılan soylu Bess of Hardwick’i canlandırdı. Çevrimiçi troller rolü almasına itiraz edince şu yanıtı verdi: “John Wayne Cengiz Han’ı oynayabiliyorsa ben de Bess of Hardwick’i oynayabilirim.”

Ardından Hollywood’un en büyük stüdyolarından teklifler geldi. 2019’da Kaptan Marvel’de Kree keskin nişancısı Minn-Erva’ya dönüşmek için dört saat boyunca protez makyaj koltuğunda oturdu. Steven Soderbergh’in Bırak Konuşsunlar filminde Meryl Streep’in karşısında bir edebiyat ajansında çalıştı; Disney’in Raya ve Son Ejderha filminde rakip savaşçı Namaari’yi seslendirdi ve 2021’de Chloé Zhao’nun Eternals filminde Sersi rolünü üstlendi.

Chan’ın yükselişine dair pürüzsüz hikâyenin karmaşıklaştığı yer Eternals oldu. Film ona bir Marvel yapımının merkezinde yer verdi, ancak Rotten Tomatoes’ta “taze” eşiğinin altında puan alan ilk Marvel Studios yapımı oldu. Ölçülülük üzerine kurulu Sersi karakteri de aşırı kalabalık oyuncu kadrosunu bir arada tutmaktan fazlasını yapmasına pek izin vermedi. Aynı yıl, kendi adıyla daha yakından bağlantılı bir yanlış adım da yaşandı. 1982’de Vincent Chin’in öldürülmesini konu alan ve Chan’ın kısa süreliğine yapımcılığını üstlendiği podcast Hold Still, Vincent, yapım şirketinin Chin’in mirasçılarına danışmadığı ortaya çıkınca yayından kaldırıldı. O yılın mayıs ayında Asyalılara yönelik nefret suçlarına karşı #StopESEAHate kampanyasını başlatarak temsiliyet konusunu kamusal duruşunun bir parçası hâline getirmiş bir oyuncu için bu, bir topluluğun hikâyesini anlatmanın o topluluğun rızasını gerektirdiğini gösteren rahatsız edici bir dersti. Ardından Olivia Wilde’ın Dert Etme Sevgilim ve Gareth Edwards’ın Yaratıcı filmlerinde yer aldı; bu stüdyo yapımları onu görünür kıldı ama oyunculuğunu sergilemesine pek alan açmadı.

İşte bu yüzden Josephine önemli. Chan, 2019’da yazar-yönetmen Beth de Araújo tarafından filme alındı; pandemi projeyi sekteye uğrattı ve çekimler nihayet Nisan 2024’te San Francisco’da başladı. Chan’ın eşini Channing Tatum, Golden Gate Park’ta yaşanan vahşi bir saldırıya tanık olan sekiz yaşındaki kızını ise ilk kez kamera karşısına çıkan Mason Reeves canlandırıyor. Chan aynı zamanda filmin yapımcılarından biri. Film, Ocak 2026’da Sundance Film Festivali’nin ABD dramatik film yarışmasında hem Büyük Jüri Ödülü’nü hem de İzleyici Ödülü’nü kazandı; şubatta ise Berlinale’de yarışma seçkisinde gösterildi. Chan’ın canlandırdığı Claire, Astrid’in zırhından eser taşımıyor: Korkuyu çocuğunun hayatından uzak tutmaya çalışan, ama bunu başarabileceğine dair hiçbir güvencesi olmayan bir ebeveyn.

Televizyon ise bu arada Chan’a daha hafif roller sundu. Temmuz 2026’da prömiyer yapan, Elin Hilderbrand’ın eserinden uyarlanan Peacock dizisi The Five Star Weekend’de Gigi Ling’i canlandırıyor. Gigi, çevrimiçi tanıştığı Jennifer Garner’ın yas içindeki yemek içerik üreticisi karakterine Nantucket’ta katılan bir havayolu pilotu. Peacock, ağustos ayında diziyi ikinci sezon için yeniledi. Chan’ın uzun süredir hayalini kurduğu başka bir proje ise geliştirme aşamasında: Hollywood’un ilk Çin kökenli Amerikalı yıldız oyuncusu Anna May Wong’un hayatını anlatan bir film. Chan’ın başrolünü üstlenip Nina Yang Bongiovi ve Working Title ile yapımcılığını da yürüteceği yapımın senaryosunu, on yılı aşkın süre önce Yellow Face’te rol aldığı oyun yazarı David Henry Hwang kaleme alıyor. Chan bu yıl, “Bir senaryomuz var,” dedi.

Kamera arkasında Chan, 2021’den bu yana UNICEF UK elçisi ve 2018’den beri birlikte olduğu oyuncu Dominic Cooper’la Londra’da aynı evi paylaşıyor. Çılgın Zengin Asyalılar’ın tanıtım turunda kırmızı halı görünümlerine gösterilen ilgiyi bir platforma dönüştürdü ve her durakta Asyalı tasarımcıların kıyafetlerini giydi.

Josephine, 20 Kasım 2026’da ABD ve Birleşik Krallık sinemalarında gösterime girecek. Chan’ın uğruna en uzun süre beklediği film bu; kariyerini soğukkanlılık üzerine kuran bir endüstrinin, onu daha az cilalı bir yere kadar izlemeye hazır olup olmadığını gösterecek.