Liza Johnson: video sanatından The Last of Us ve The Diplomat yönetmenliğine

Liza Johnson

Photo via The Movie Database (TMDB)

Doğum	13 Aralık 1970 Portsmouth, Ohio, Amerika Birleşik Devletleri
Meslek	Sinema ve televizyon yönetmeni
Tanınan işler	Dönüş, Elvis & Nixon, Bikini Kasabası'nı Kurtarmak: Sandy Cheeks Filmi
Ödüller	Rappaport Ödülü, deCordova Sculpture Park and Museum

Bağımsız sinemacıların ayakta kalmasını sağlayan gündelik işlere dair kısa bir yazısında Liza Johnson, kadrolu bir sanat profesörü olmanın en tuhaf avantajını anlatmıştı. “Fakültenin mezarlığında, kadromla birlikte gelen bir mezar yerim var,” diye yazmıştı. “Şaka yapmıyorum!” Bunu iş güvencesiyle ilgili bir espri olarak anlatmış, ama aynı zamanda ciddi bir noktaya da dikkat çekmişti: Ona göre düzenli maaş, yaratıcı riskler alabilmesini sağlıyordu. Sonrasında gelen kariyer, o mezar yerinden yavaş yavaş uzaklaşan bir yürüyüş gibi. Bir zamanlar Ohio’daki memleketinde sirk öğrencilerini filme alan video sanatçısı, bugün Amerikan televizyonunun en çok izlenen yapımlarından bazılarına imza atıyor: Storm Reid’e Emmy kazandıran The Last of Us bölümünden Netflix’in The Diplomat dizisindeki elçilik koridorlarına kadar.

Yapıtlarının tekrar tekrar sorduğu soru şu: Bir sanatçının bakışı, başkalarının hikâyelerine yöneldiğinde ne olur? Uzun metrajlı filmlerinde kendine özgü bir imza var: sabırlı kadrajlar, baskı altındaki sıradan insanlar ve kahkaha beklemeyen, beklenmedik bir yerden çıkan mizah. Televizyonda en çok bilinen bölümleri de aynı sezgilerle kurulmuş oda oyunları gibi: karanlık bir alışveriş merkezinde baş başa kalmış iki genç kız ya da Long Island’da aynı çatı altında çatırdayan iki evlilik. Bu iki kariyerin aynı yönetmene ait olup olmadığı sorusu, bugüne kadar yaptığı her işin içinden geçen gerilim.

Kendi hikâyesi, 1970’te Portsmouth, Ohio’da başlıyor. Elvis Presley’nin federal bir rozet istemek üzere Beyaz Saray’a gittiği yıl bu; Johnson bu buluşmayı kırk yılı aşkın süre sonra filme taşıyacaktı. Massachusetts’teki Williams College’da görsel sanatlar eğitimi aldı ve 1992’de mezun oldu; 1995’te University of California, San Diego’da güzel sanatlar yüksek lisansını tamamladı. Yıllarca işleri film sektöründen çok sanat dünyasına aitti: New York’taki Artists Space’te, Philadelphia’daki Institute of Contemporary Art’ta ve Mass MoCA’da video yerleştirmeleri; feminist ve queer sinema üzerine akademik bir makale; Anthology Film Archives ve Asia Society’de küratörlüğünü yaptığı programlar. Film ve video dersleri vermek üzere Williams’a döndü; DAAD Berliner Künstlerprogramm ve Sundance Institute burslarından yararlandı.

O dönemde çektiği kısa filmler, sonradan gelen uzun metrajlı yapımlarının ipuçlarını taşıyor. Johnson, belirli mekânlarda profesyonel olmayan oyuncularla çalışıyor, mekânın hikâyeyi biçimlendirmesine izin veriyordu. 2010’da Berlinale Shorts bölümüne seçilen In the Air, Portsmouth’da kasabanın Cirque D’Art sirk okulundaki öğrencilerle çekildi; kurmaca ile belgeseli harmanlayarak ekonomik krizi ulusal krizden çok önce başlamış bir topluluğun portresini çizdi. Antropolog Elizabeth Povinelli’yle birlikte yönettiği Karrabing! Low Tide Turning ise aynı yöntemi Avustralya’nın kuzeyindeki yerli bir topluluğa taşıdı. deCordova Sculpture Park and Museum, 2010’da çağdaş sanatçılara verilen Rappaport Ödülü’nü Johnson’a takdim etti.

Senaryosunu da yazdığı ilk uzun metrajlı filmi Return, 2011’de Cannes’daki Yönetmenlerin On Beş Günü bölümüne, o yıl seçkide yer alan tek Amerikan filmi olarak kabul edildi. Linda Cardellini, Orta Doğu’daki görevinden dönen yedek asker, eş ve anneyi canlandırıyor; Michael Shannon eşi, John Slattery ise yardımcı oyuncu kadrosunda yer alıyordu. Cardellini bu rolle Independent Spirit Ödülü’ne aday gösterildi. 2013’te, Mark Poirier’nin Alice Munro’nun Hateship, Friendship, Courtship, Loveship, Marriage adlı öyküsünden uyarladığı Hateship Loveship geldi. Kristen Wiig’e ilk dramatik başrolünü veren filmde Wiig, iki gencin kendisi için kurguladığı bir aşka kapılan içine kapanık bir bakıcıyı canlandırıyordu; Guy Pearce, Hailee Steinfeld ve Nick Nolte de kadrodaydı. Ardından 2016’da, Presley rolünde Shannon ve başkan rolünde Kevin Spacey’nin yer aldığı Elvis & Nixon geldi. Film, National Archives’ta en çok talep edilen fotoğraflar arasında yer alan Oval Ofis karesini odağına alıyordu. Tribeca’da prömiyerini yapan yapım, Amazon Studios ve Bleecker Street tarafından gösterime sokuldu.

Bu filmlere gelen tepkiler, Johnson’ın kariyerini auteur yaklaşımıyla okumanın önündeki sorunu gözler önüne seriyor. Eleştirmenler filmlerin ölçülü tavrını takdir ederken vardıkları noktayı sorguladı. The Playlist, Toronto’da Hateship Loveship’u değerlendirirken Johnson’ın “titiz ve biçimci yaklaşımının kıvılcımlara izin vermediğini” savundu; Screen Daily ise Elvis & Nixon için “muzip ama unutulabilir” yorumunu yaptı. Yerleştirmelerini kusursuz kılan kontrol, uzun metrajda çekingenlik gibi algılanabiliyordu. En çok izlenen filmi, kendi üslubundan en uzak olanı: Netflix’in SpongeBob SquarePants yan ürünü ve Johnson’ın ilk animasyon filmi Bikini Kasabası’nı Kurtarmak: Sandy Cheeks Filmi. Açılış hafta sonunda 12,8 milyon izlenmeye ulaşan yapım, eleştirmenlerden karışık tepkiler aldı. MCM’nin eleştirmeni, çocuklar için hafif ve eğlenceli bulduğu filmin canlı aksiyonla animasyonu bir araya getiren yapısının bir türlü tam olarak işlemediğini yazdı. İnsanların onun işleri arasında en iyi hatırladığı bölüm olan “Left Behind”ı ise Neil Druckmann yazmıştı. Sektör, Johnson’ı bir yazar-yönetmenden çok bir yorumcu olarak ödüllendirdi.

Televizyon kariyeri komediyle başladı. Amazon’ın Good Girls Revolt dizisinin pilot bölümünü, Ryan Murphy imzalı Feud’un bir bölümünü, A Series of Unfortunate Events’in iki bölümünü ve Silicon Valley, Barry, What We Do in the Shadows ile Dead to Me dizilerinin bölümlerini yönetti. Rose Byrne’ün başrolünde olduğu Apple TV+ dizisi Physical’da üç bölüm yönetti ve yürütücü yapımcı olarak görev aldı. HBO, 2023’te ona The Last of Us’ın yedinci bölümünü emanet etti. Geri dönüşlerle anlatılan bölümde Ellie ve arkadaşı Riley, terk edilmiş bir alışveriş merkezinde bir gece geçiriyordu. Riley rolüyle drama dalında konuk oyuncu Emmy’sini kazanan Reid, karakterin şekillenmesinde Johnson’ın yanı sıra Bella Ramsey ve Craig Mazin’in de payı olduğunu söyledi.

O zamandan beri en düzenli çalıştığı dizi The Diplomat oldu. Dizinin 2023’te yayımlanan ilk sezonundan iki, 2025’te yayımlanan üçüncü sezonundan da iki bölüm yönetti. Bunların arasında, Kate Wyler ile artık başkan yardımcısı olan eşinin Long Island’daki başkanlık konutunda gergin bir hafta sonu geçirdiği “Amagansett” de vardı. Bu bölüm, Ocak 2026’da Johnson’a drama dizisi dalında Directors Guild of America adaylığı getirdi; ödül The Pitt’e gitti. Arada Netflix için Shondaland imzalı Beyaz Saray gizem dizisi The Residence’ın ilk dört bölümünü, HBO’nun The Franchise dizisinin iki bölümünü ve Hulu’nun Mart 2026’da yayımlanan Paradise dizisinin ikinci sezonundan iki bölümü yönetti. Ayrıca UCLA’nın film ve televizyon bölümünde yönetmenlik dersleri veriyor.

Johnson’ın son işi, The Diplomat’ın dördüncü sezonunun 15 Ekim 2026’da Netflix’te prömiyer yapmasıyla izleyiciyle buluştu. Johnson, sezonun üçüncü ve dördüncü bölümleri “The Typo” ile “Pagliacci”yi yönetti; bu bölümler, bir İngiliz başbakanının istifasıyla sonuçlanan süreci anlatıyor. Kendisinin yöneteceği yeni bir uzun metrajlı film duyurulmadı. Williams’taki mezar yeri muhtemelen hâlâ orada; onun için ayrılan yönetmen ise başka bir yerde olmak için hâlâ nedenler buluyor.