Wayne Coyne, Flaming Lips konserlerini şişme balon ve konfeti ayinine çeviren adam

Wayne Coyne

Photo: Morgan Tepsic from Mokpo, South Korea. Color-corrected and cropped by Daniel Case 2008-07-16 / CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

Doğum	13 Ocak 1961 Pittsburgh, Pennsylvania, United States
Meslek	Şarkıcı, söz yazarı, müzisyen
Tanınan işler	Arkansas
Ödüller	2 Grammy

Wayne Coyne, balonun içindeki adam. Festivallerde şeffaf, şişme bir kürenin içine giriyor, kalabalığın üzerinde yuvarlanıyor ve konfeti topları patlarken, arkasındaki sahneyi hayvan kostümlü dansçılar doldururken binlerce elin onu taşımasına izin veriyor. Bu gösteri öylesine iç ısıtıcı ki, Coyne’un kurduğu ve bugün tek özgün üyesi olarak kaldığı Oklahoma City grubu Flaming Lips’in diğer hikâyesini gölgede bırakıyor: tek bir inatçı kişinin çevresinde sürekli biçim değiştiren ve en sevilen albümlerini yapmasına yardım eden müzisyenleri birer birer kaybeden bir grup. Coyne’un durmadan gündeme getirdiği soru şu: Bir grup, tek bir kişinin sanat projesi olup yine de grup kalabilir mi?

Aile, Coyne’un dünyaya geldiği Pittsburgh’dan Oklahoma City’ye taşınmıştı; İrlandalı Katolik bir hanedeki altı çocuğun beşincisiydi ve doğumundan aylar sonra batıya göç etmişlerdi. Liseyi bitirmedi. Coyne, 1977’den itibaren Long John Silver’s’ta kızartma ustası olarak çalıştı ve grubun ilk albümlerinden yıllar sonrasına, 1990’a kadar işini bırakmadı. Bir soygun sırasında, müdür yardımcısı kasayı açmayı başaramazken silah zoruyla yere yatmaya mecbur kaldı. Sonradan anlattığına göre o geceden çıkardığı ders, ölümün ne kadar rastgele olduğuydu; ona müzik ya da başka bir anlam eşlik etmiyordu. Konfetiden, ölüm fikrini ninni gibi söyleyen şarkılara kadar sonrasında yaptığı pek çok şey, yerde yüzüstü yattığı o ana verilmiş bir yanıt gibi okunabilir.

Ocak 1961’de doğan Coyne, Flaming Lips’i 1983’te kardeşi Mark’ın solistliği ve Michael Ivins’ın bas gitarıyla kurdu. Mark kısa süre sonra gruptan ayrıldı; o zamana kadar gitar çalan Wayne de neredeyse mecburen mikrofonu devraldı. Grup 1980’ler boyunca küçük bağımsız plak şirketleri için gürültülü, ev yapımı psikedelik albümler kaydetti. Coyne ise sesini, o günden beri kullandığı, Neil Young’ınkine yakın, tiz ve çatallı bir aralığa taşıdı. Warner Bros., şirketten bir yetkilinin Norman’da grubun havai fişek gösterisinin American Legion Hall’u neredeyse yakıp kül ettiği bir konseri izlemesinin ardından, 1990’da onlarla sözleşme imzaladı.

Büyük plak şirketi döneminin beklenmedik bir hiti oldu. Transmissions from the Satellite Heart albümündeki She Don’t Use Jelly, grubu Beverly Hills, 90210 dizisinin Peach Pit’te geçen bir bölümüne taşıdı. Coyne, benzer bir numarayla ikinci bir tekli çıkarma peşine düşebilirdi. Bunun yerine, ticari açıdan intihar gibi görünen deneylere yöneldi. The Parking Lot Experiments’ta onlarca sürücüye kasetler verildi; hepsi aynı anda çalmaya başlayınca bir otopark çevresel ses sistemine dönüştü. Bu denemeler, dört ayrı CD’ye yayılan ve aynı anda dört müzik setinde çalınması tasarlanan Zaireeka albümüne önayak oldu.

Asıl çıkış bundan sonra geldi. Yapımcı Dave Fridmann ve çok enstrümanlı müzisyen Steven Drozd’la hazırlanan The Soft Bulletin, gitar gürültüsünün yerine sentetik yaylıları, güçlü davulları ve hastalıklarla yarışan bilim insanlarını anlatan şarkı sözlerini koydu. NME albümü yılın albümü seçti; ardından Beach Boys’un Pet Sounds albümüyle karşılaştırmalar geldi. Coyne daha sonra, hangi enstrümanı çaldığı sorulursa “kayıt stüdyosu” diye yanıt vereceğini söyledi. Yoshimi Battles the Pink Robots, elektronik müziğe daha da fazla yöneldi; gruba ilk Grammy’sini, enstrümantal parça Approaching Pavonis Mons by Balloon (Utopia Planitia) ile kazandırdı ve sonunda altın plak aldı. Dinleyene, tanıdığı herkesin bir gün öleceğini söyleyen balad Do You Realize?? ise öyle benimsendi ki Oklahoma valisi, 2009’da bir kararnameyle şarkıyı eyaletin resmî rock şarkısı ilan etti.

Coyne, on yıl boyunca rock müziğin en cömert ev sahiplerinden biri oldu. Grup Beck’in turnesinin açılışını yaptı ve Sea Change turnesinde ona eşlik eden grup olarak sahne aldı; At War with the Mystics ile Grammy sayıları üçe çıktı. Coyne, birkaç yıla yayılan çekimleri kendi arka bahçesinde kurduğu bir uzay gemisi dekorunda yapılan bilimkurgu filmi Christmas on Mars’ı yönetti; film, grubun festivalden festivale taşıdığı bir sirk çadırında gösterildi. Bilerek dağılıyormuş gibi duyulan çifte albüm Embryonic, grubun Billboard listesinde ilk ona girerek açılış yapan ilk albümü oldu. Miley Cyrus’la birlikte Miley Cyrus & Her Dead Petz albümünü yaptılar; Coyne bunu Pink Floyd ile Portishead’in bir karışımı olarak tanımladı.

Coyne’un cana yakın imajı, hikâyeyi basitleştirmeye işte burada başlıyor. Flaming Lips her zaman onun vizyonuydu ve çevresindekiler bunun bedelini eşit biçimde ödemedi. Kariyerinin en kasvetli albümü The Terror, uzun süreli partneri Michelle Martin-Coyne’dan ayrılmasının ve Drozd’un geçici olarak yeniden bağımlılığa dönmesinin ardından yayımlandı. Davulcu Kliph Scurlock 2014’te gruptan ayrıldı ve Coyne’un arkadaşı, Oklahoma valisinin kızı Christina Fallin’i eleştirdiği için kovulduğunu söyledi. Fallin, Amerikan yerlilerine ait tüylü bir başlıkla poz vermişti. Kendisini, köpeğinin tüylü bir başlık takmış fotoğrafını paylaşarak savunan Coyne, Scurlock’u patolojik bir yalancı olarak nitelendirirken kırdığı herkesten özür diledi. İlk konserden beri grupta olan Ivins, 2021’e gelindiğinde artık kadroda değildi. En ağır darbe ise en son geldi. The Soft Bulletin ve Yoshimi’nin sesinde en büyük pay sahibi olan Drozd, grubun 2024’te Weezer’ın ön grubu olarak çıktığı turnenin ardından sahneye çıkmayı bıraktı. Drozd turneye çıkmayı kendi isteğiyle bıraktığını söyleyince Coyne, Instagram’da bu açıklamanın doğru olmadığını yazdı. Drozd daha sonra kişisel bir krizden ve yalnızca stüdyo çalışmalarına katılan bir üye olarak kalıp kalamayacağı konusunda yaşanan anlaşmazlıktan söz etti. İki anlatım da Lips’in mutlu bir kolektif olduğu görüntüsüne pek uymuyor.

Coyne bugün, Derek Brown, Matt Duckworth Kirksey, Tommy McKenzie ve pedal çelik gitaristi AJ Slaughter’dan oluşan, kendi etrafında şekillenmiş bir kadroya liderlik ediyor. Slaughter, Yoshimi’nin baştan sona çalındığı 2025 Avustralya turnesinde Drozd’un bölümlerini üstlendi. Pandemi sırasında balonu bir halk sağlığı aracına dönüştüren Coyne, Ekim 2020’de memleketlerinde verdikleri konserde grubu ve seyircileri ayrı ayrı şişme kürelere kapattı; deneyi anlatan The Flaming Lips Space Bubble Film’in yönetmenliğini de birlikte üstlendi. O yıl yayımlanan ve Kacey Musgraves’in God and the Policeman parçasında şarkı söylediği American Head, grubun son stüdyo albümü olmayı sürdürüyor.

Bu yıl balon adamın bedenini sınadı. Haziran ayında, Avrupa turnesinin ortasında Coyne Viyana’da zatürre nedeniyle hastaneye kaldırıldı; Gasometer’daki konser iptal edildi ve doktorlar yatak istirahati verdi. Temmuz sonuna gelindiğinde yeniden sahnedeydi: Latitude festivalinde grubun setini It Overtakes Me ve Yoshimi Battles the Pink Robots’ın iki bölümüyle açtı. Turne ağustosta Jakarta’ya, eylülde ise Louisville’deki Bourbon & Beyond festivaline uzandı. Bu sırada Third Man Books, Coyne’un Yoshimi Battles the Pink Robots’ı grafik romana uyarladığı çalışmayı yayımladı. Dört yılda yazıp çizdiği ve renklendirdiği 420 sayfalık hikâyenin karton kapaklı baskısı bu sonbaharda kitapçılara ulaşıyor.

Coyne, 2019’da Oklahoma City’de Katy Weaver’la evlendi; çiftin Bloom ve Rex adında iki oğlu var. Hâlâ büyüdüğü mahallede, dört evden oluşan bir yerleşkede yaşıyor; grubun adını taşıyan Bricktown sokağı da arabayla kısa mesafede.

Sıradaki durak Meksika: 28 Kasım’da Flaming Lips, Puebla’daki Foro Cholula’da düzenlenen Tecate Comuna festivalinde Caifanes ve The Mars Volta’yla birlikte ana sahneyi paylaşacak. Ardından ilgi sahneden galeriye kayacak. Oklahoma Contemporary, 11 Şubat 2027’de Coyne’un görsel çalışmalarına ayrılan ilk müze kapsamındaki sergi olan Happily One Freak: A Wayne Coyne Retrospective’i açacak. Coyne’un içine girilebilen ışık ve ses enstalasyonu King’s Mouth etrafında şekillenen sergi, 9 Ağustos’a kadar açık kalacak. Coyne hayatını “şanslı bir tesadüf eseri şarkı söylemeyi öğrenmiş, uzun bir sanat projesi” diye tanımlamıştı. Sergi, Flaming Lips’in ne kadarının başından beri bu solo projeye ait olduğunu, ne kadarınınsa ondan uzaklaşan insanlara ait olduğunu gösterecek.

Etiketler: singers, şarkıcılar, Miley Cyrus, Wayne Coyne, psikedelik rock, Steven Drozd