Michael Bay, Transformers’a veda eden ve yeniden çöle inen yönetmen

Michael Bay şu sıralar Afrika’da, mekân kolluyor. Transformers: Son Şövalye’den sonra, onu gezegenin en çok hasılat yapan yönetmenlerinden birine dönüştüren serinin başka bir bölümünü çekmeyeceğini açıklayan yönetmen, Paramount’un ve sektör basınının çoktan kaçınılmaz bir dönüş olarak ele aldığı proje için çölde yeniden plan ölçüyor. Aynı anda beş açık projesi var. Yıllarca temsil edilmedikten sonra yeni bir ajansla sözleşme imzaladı. Will Smith’li bir Netflix filminden ayrıldı, Sydney Sweeney’nin yapımcılığını üstleneceği bir OutRun uyarlamasını kazandı. Franchise’ın içinde yirmi yıl geçirdikten sonra ilan ettiği ara, çalışan bir sinemacının ölçeğe artık hayır diyemeyecek hale gelmesi için gereken süre kadar sürdü.

Michael Benjamin Bay, Los Angeles’ta evlat edinen ailesinin yanında büyüdü — mali müşavir bir baba, çocuk psikiyatrisi eğitimi almış bir kitapçı anne — ve on beş yaşında Lucasfilm’de storyboard arşivliyordu. Arşivlediği filmin, Kutsal Hazine Avcıları’nın, başarısız olacağını sanmıştı. Bir yıl sonra filmi Grauman’s Chinese Theatre’da bitmiş haliyle izleyince yönetmen olmaya karar verdi. Wesleyan bu kararın peşinden gitmesine izin verdi: Jeanine Basinger onu sinema çalışmalarına itti, kısa filmi Benjamin’s Birthday ile Frank Capra Ödülü’nü kazandı. Ardından Pasadena’daki Art Center College of Design’da yüksek lisans çalışmaları ve Propaganda Films’te reklamcılık — Got Milk?, Coca-Cola, Meat Loaf ve Aaron Neville için klipler. Orada inşa ettiği gramer — kadrın her katmanında hareket — yıllar sonra muhalifleri tarafından Bayhem olarak yeniden vaftiz edilecekti.

Çılgın İkili (1995) ilk uzun metrajı oldu ve Don Simpson ile Jerry Bruckheimer’la kuracağı, 1990’ların ikinci yarısında Kaya, Armageddon ve Pearl Harbor’ı üretecek beş filmlik işbirliğinin başlangıcı sayıldı. Her film aynı itirazlarla karşılaştı — fazla gürültülü, fazla hızlı, kendi patlamaları konusunda fazla duygusal — ve her film bir öncekinin gişesini aştı. Armageddon, kendi yılında dünyanın en çok izlenen filmi oldu. Pearl Harbor en iyi ses kurgusu Oscar’ını aldı: endüstrinin yok sayma lüksü olmayan filmlere verdiği ödül.

Bruckheimer’la kopuş bin yılın dönümünde gerçekleşti ve Bay’in filmografisi aynı anda iki şey yapmaya başladı. Bir tarafta Çılgın İkili 2 ve Ada. Diğer tarafta 2007’de başlayan ve 2017’ye kadar onu bırakmayan Transformers döngüsü. Beş film, dünya gişesinde 4,3 milyar dolar, ve bir eleştirel alımlanma: stilin içerikten önde olduğu iddiasıyla başlayıp Son Şövalye’yle azalan getiriler bölgesine inen. Bay röportajlarda açıkça söyledi: franchise yorucu bir işverendi. Yönettiği son bölüm ılık eleştirilerle ve serinin yıllardır en zayıf gişesiyle açıldı.

Tentpole’lar arasında daha küçük ve daha tuhaf filmler çekmeye devam etti. Kazıklı Kazanç, Mark Wahlberg, Dwayne Johnson ve Anthony Mackie’li 26 milyon dolarlık bir kara komediyle en kişisel olanıydı — ve eleştirinin önce reddedip sonra yeniden açtığı film. Andrew O’Hehir, Bay’in en başından beri şakanın içinde olduğunu yazdı. Bilge Ebiri, Collider ve diğerleri o günden beri filmi, aksiyon sinemasının on yıldır yöneldiği Amerikan Rüyası’nın mizantropik hicvi olarak okudu. 13 Saat: Bingazi’nin Gizli Askerleri (2016) deneyi politik açıdan yanıcı bir tona uzattı; Bay bunun politik değil operasyonel olduğunu söylüyor; alımlanma da malzeme kadar Amerikalı oldu.

Yapıt başından beri iki dilde aynı anda tartışılıyor. Birincisi, 2000’ler Amerikan basınında baskın olan dili, Bay’i bir semptom olarak ele aldı: aşırı üretilmiş, kaba-yurtsever, izleyici dikkatini hor gören. İkincisi, daha yavaş, daha Avrupalı ve daha akademik, onu bir stilist olarak ele aldı: Tony Zhou’nun What is Bayhem? video-makalesi onun kurgusunu plan plan söker, ve bir aksiyon yönetmenleri kuşağı onu ironi olmaksızın alıntılar. Son Şövalye bu gerilimin en yalın ifadesidir: yönettiği en zayıf filmlerden biri olduğu kadar, serinin yorgunluğuyla kendisininkinin ayrılamaz hale geldiği filmdir de. Geri çekildi. Bittiğini söyledi. Endüstrinin bugün dönüşünü olağan saymasının kendisi, kanonun yıllardır sorduğu soruya verilmiş çalışan bir cevaptır.

Bu çekilişten sonra 2019’da Netflix için Ryan Reynolds ve Mélanie Laurent’le 6 Underground’u, ardından 2022’de Universal için Ambulans’ı çekti — Jake Gyllenhaal, Yahya Abdul-Mateen II ve Eiza González’li, çoğunlukla dronlarla Los Angeles şehir merkezinde çekilmiş, yakın kariyerinin en güçlü eleştirilerini toplamış orta bütçeli bir gerilim. 2022’de Platinum Dunes’u Brad Fuller ile yeniden devreye soktu ve Universal’la first-look anlaşması imzaladı; 2024’te Post Malone ve Vault Comics ile multimedya bir IP evreni duyurdu. 2025 boyunca sektör onu yakaladı: Universal’la Sydney Sweeney yapımcılığında OutRun uyarlaması, yaratıcı görüş ayrılıkları nedeniyle Netflix’in Fast and Loose’undan ayrılma, üç yıl ajanssız kaldıktan sonra CAA’ye dönüş, Matthew Belloni tarafından doğrulanan Paramount’taki Transformers projesi (senaryo Jordan VanDina) ve — kendi yalanlamalarının ardından — Paramount Başkanı Adam Goodman’ın Transformers ölçeğinde bir sonraki mülk olarak konumlandırdığı bir Skibidi Toilet uzun metrajı.

Bay, Los Angeles ile Miami arasında yaşıyor, çocuğu yok ve spor sunucusu Lisa Dergan ile kamuya açık bir ilişkisi olmuştu. Evlerini Bonecrusher ve Grace adında iki bullmastiff’le paylaşıyor — biri bir Transformer, diğeri bir Armageddon karakterinin adını taşıyor — ve ikisini de filmlerine sızdırdı. Çocukken bar mitzvah parasını bir hayvan barınağına bağışlamıştı; yardımseverlik o günden beri sessiz ve hayvan dostu kaldı.

Afrika’da aradığı şey, makul her okumada bir sonraki Transformers. Daha az görünür biçimde aradığı şey ise küçük katalogun — Kazıklı Kazanç, 13 Saat, Ambulans — sonunda gerçek olanı olarak, pazarlama bölümünün otuz yıldır onun adına yazdığından farklı bir rejim içinde onu savunan beden olarak okunup okunmayacağı. Bay’in filmografisi her zaman iki yönetmen barındırdı. 2026’nın ona sorduğu soru, bu ikisinden hangisinin çöle önce varacağı.

Etiketler: Ambulans, Çılgın İkili, Jerry Bruckheimer, Kazıklı Kazanç, michael bay, Platinum Dunes, Transformers, yönetmenler