Oyuncak Hikâyesi 4’ün Oscar’lı yönetmeni Josh Cooley ve bitmeyen oyuncak kutusu

Josh Cooley

Photo: Festival Annecy/K. Pauli / CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

Doğum	23 Mayıs 1979 Berkeley, California, United States
Meslek	Film yönetmeni ve senarist
Tanınan işler	Oyuncak Hikayesi 4, Transformers: Başlangıç, Riley'nin İlk Buluşması
Ödüller	Oscar · Annie Award for Writing in a Feature Production

Josh Cooley bugüne kadar iki uzun metrajlı film yönetti; ikisi de bir oyuncak serisinden doğdu. İlki, Oyuncak Hikâyesi 4, En İyi Animasyon Filmi Oscar’ını kazandı. İkincisi, Transformers: Başlangıç, robotların yıllardır aldığı en içten övgülerden bazılarını topladı ama sinemalarda izleyici bulmakta zorlandı. Universal’ın ondan istediği sıradaki film bir Lego yapımı; başrol için Keanu Reeves’le görüşmeler sürüyor. Adını ilk kez Ters Yüz’de on bir yaşındaki bir kızın duygusal dünyasını yazıya dökerek duyuran bir yönetmen için oyuncak kutusu, henüz elinden bırakamadığı bir imza işine dönüştü.

Kaliforniya’nın Berkeley kentinde doğan Cooley, Pixar’a stajyer olarak katıldı; onu işe alan, ilk Toy Story filminin senaryosuna katkıda bulunan hikâye ekibinin başındaki Joe Ranft’tı. Sonraki yıllarını, Pixar filmlerinin animasyona geçilmeden çok önce kare kare çizildiği hikâye bölümünde geçirdi; Ratatuy ve Yukarı Bak için sekansların taslak çizimlerini hazırladı, Arabalar için de ek çizimler yaptı. Yukarı Bak’te oyuncu kadrosuna da katıldı ve Charles Muntz’ın sürüsündeki konuşan köpeklerden Omega’yı seslendirdi.

İlk yönetmenlik kredisi de bu filmle geldi. 2009’da yazıp yönettiği kısa film George and A.J., Carl Fredricksen’ın evinin havalandığı sabah onu almaya gelen huzurevi görevlileri George ve A.J.’yi izliyor; ev ortadan kaybolduktan sonra da onların yanında kalıyordu. Bu, bir hikâye sanatçısının film fikriydi: daha büyük bir yapıya küçük, yan bir bakış.

Asıl büyük çıkışını Ters Yüz’le yaptı. Hikâye süpervizörlüğünü üstlenen Cooley, senaryoyu Pete Docter ve Meg LeFauve’la birlikte yazdı. Senaryo, üç yazara ve yardımcı yönetmen Ronnie del Carmen’e En İyi Özgün Senaryo dalında Akademi Ödülü adaylığı getirdi. Ayrıca uzun metraj dalında senaryo yazımı için Annie Ödülü’nü kazandı. Riley’nin bilinçaltına musallat olan doğum günü palyaçosu Jangles’ı seslendirdi; ayrıca duyguları, kapı önünde geçen ve insanı geren tek bir konuşma boyunca Riley’nin anne babasının zihnine taşıyan kısa film Riley’s First Date?’i yazıp yönetti.

John Lasseter ve Andrew Stanton daha sonra onu Oyuncak Hikâyesi 4’e yardımcı yönetmen olarak dahil etti; Cooley sonunda filmin tek yönetmeni oldu ve stüdyonun temel taşını oluşturan seride uzun metraj yönetmenliğine ilk adımını attı. Üzerindeki beklenti açıktı. Oyuncak Hikâyesi 3, Andy’nin oyuncaklarını Bonnie’ye verdiği sahneyle sona ermiş, Woody’nin hikâyesi için son sözü söylemiş gibi görünmüştü. Cooley daha sonra Deadline’a, yeni filmin ilk gösterimlerinde “çok Toy Story gibi hissettirdiğini; ‘Bunlar tanıdığımız karakterler’ duygusu verdiğini. Yeni hissettirmediğini” anlattı. Çözüm olarak izleyicilerin beklentilerini altüst etmeye karar verdi. Woody’yi bir oyuncağın ne işe yaradığını açıklamak zorunda bırakan, boru temizleyici çubuklardan kolları olan bir çatal-kaşık olan Forky’yi ve artık bir çocuğa ihtiyaç duymadan yaşamayı öğrenmiş Bo Peep’in geri dönüşünü buldu. Reeves, yıkıcı bir özgüven eksikliği yaşayan Kanadalı dublör motosikletçi Duke Caboom’u seslendirdi. Film dünya çapında bir milyar doları aştı ve Oscar kazandı.

“Yönetmenlerle çok vakit geçirip onlarla çalıştığım için yönetmenliğin nasıl bir şey olduğunu bildiğimi sanıyordum,” diye anlatmıştı sonrasında hikâye odasından yönetmen koltuğuna geçişini. “Ama direksiyona geçip kararları siz vermeye başlayınca, bambaşka bir deneyim oluyor.”

Asıl zorlu sınav, Mart 2020’de Pixar’dan ayrılmasının ardından geldi. Birkaç ay içinde Sony için Thomas Taylor’ın çocuk romanı Malamander’ın canlı çekim uyarlamasını yazıp yönetmek üzere anlaşma imzaladı; Universal’ın klasik canavarlarından yola çıkan hibrit film Little Monsters da gündemindeydi. Bir yıl sonra Disney, başrolünü üstlenip yapımcılığını da yapması için Scarlett Johansson’ın düşünüldüğü Tower of Terror’ın senaryosunu yazması için onu işe aldı. Aradan beş yılı aşkın süre geçmesine rağmen üç proje de geliştirme aşamasında. Yapılabilen film, sıkışmışlığı en açık biçimde gösteriyor. Paramount, ona tamamen bilgisayar animasyonuyla hazırlanan ilk Transformers filmini verdi: Cybertron’da geçen, Optimus Prime ile Megatron’un Chris Hemsworth ve Brian Tyree Henry’nin sesleriyle canlandırıldığı bir başlangıç hikâyesi. Eleştirmenler cömert davrandı, açılış hafta sonu izleyicileri de filme A CinemaScore verdi; buna rağmen Transformers: Başlangıç, Eylül 2024’te Kuzey Amerika’da yaklaşık 26 milyon dolarla, beklentilerin altında bir açılış yaptı ve bildirilen 75 milyon dolarlık yapım bütçesine karşılık dünya çapında yaklaşık 129 milyon dolarda kaldı. Cooley, yıllardır en iyi eleştirileri alan Transformers filmini yapmıştı; sektörün hesap defterinde ise film yine de hayal kırıklığı olarak görünüyordu.

Geriye, izleyicilerin zaten sahip çıktığı bir fikrî mülkiyetle beklenmedik bir şey yapmasıyla tanınan ve bir stüdyonun elinde böyle bir proje olduğunda ilk aradığı isim haline gelen bir yönetmen kalıyor.

Teklifler gelmeye devam etti. Haziran 2025’te Paramount Animation ve Ryan Reynolds’ın Maximum Effort şirketi, Mark Pett’in yeni okulunda beslenme düzenini gizleyen bir böceği anlatan resimli kitabı I Eat Poop: A Dung Beetle Story’yi uyarlaması ve muhtemelen yönetmesi için Cooley’yle anlaştı. Aynı yılın ekim ayında Miramax, senarist Terry Rossio’nun özgün proje fikri London Ghost Tour’un hakları için yedi haneli bir meblağ ödedi; Cooley de yönetmen olarak projeye dahil oldu. Masadaki karşılaştırmalar Müzede Bir Gece ve Kurt Adam Londra’da filmleriydi; plan üç filmlik bir hikâye yayı kurmak. Haziran 2026’da Deadline, Reeves’in Universal için canlı çekim ile animasyonu birleştiren bir Lego filminde rol almak üzere görüşmeler yürüttüğünü, Cooley’nin de yönetmen koltuğuna geçeceğini bildirdi. Takvim sıkışıktı: Stüdyonun Lego markasına ilişkin hakları, altı ay içinde hiçbir film ön hazırlık aşamasına yaklaşmazsa sona erebilirdi. Eylül ayında Cooley, Sam Raimi ve Rob Tapert’ın yapımcılığını üstleneceği, Roblox’taki hayatta kalma oyunundan uyarlanan 99 Nights in the Forest’ın senaryosunu yazmak için 20th Century Studios’la anlaştı.

Bu filmlerin hiçbirinin vizyon tarihi belli değil. Lego projesinin kendi içinde bir son tarihi var ve Cooley’yi dublör motosikletçisini canlandıran oyuncuyla yeniden bir araya getirecek. London Ghost Tour ise ona kimsenin ilk kez bir oyuncak fuarında satın almadığı bir hikâye sunacak. Bu filmlerden hangisi önce kamera karşısına geçerse, Hollywood’un Josh Cooley’nin nasıl bir yönetmen olduğuna dair kararını da o verecek.