Patton Oswalt: Ratatuy’un sesi, yasını sahneye taşıyan komedyen

Patton Oswalt

Photo: Gage Skidmore / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Doğum	27 Ocak 1969 Portsmouth, Virginia, Amerika Birleşik Devletleri
Meslek	Stand-up komedyeni ve oyuncu
Tanınan işler	Ratatuy, Walter Mitty'nin Gizli Yaşamı, Manolya
Ödüller	Emmy · Grammy

Sacramento dedektiflerinin Golden State Killer vakasında bir kişinin tutuklandığını duyurduğu gün Patton Oswalt, Instagram’da kısa bir video paylaşıp tek bir cümle söyledi: “Sanırım onu yakaladınız, Michelle.” Vaka, hayatını kaybeden eşinin takıntı hâline getirdiği bir konuydu. Eşinin bu konuda yarım bıraktığı I’ll Be Gone in the Dark adlı kitap ise Oswalt’ın da yardımıyla tamamlanmış ve iki aydan kısa bir süre önce kitapçılara ulaşmıştı. Bu, çoğu kişinin yemek pişirmek isteyen çizgi film faresi ya da bir CBS sitcom’undaki tedirgin arkadaş olarak tanıdığı bir komedyenin hikâyesine başlamak için tuhaf bir nokta. Ama aynı zamanda Oswalt’ın dönüştüğü kişiyi en net biçimde ortaya koyuyor: Son yıllarda en görünür işi, kamuoyu önünde kendini yeniden gözden geçirmek olan bir sanatçı.

Adını General George S. Patton’dan aldı; bu ayrıntı, büyüdüğü ev hakkında epey şey söylüyor. Babası kariyerini Deniz Piyadeleri’nde subay olarak geçirdi. Aile, Washington’ın banliyö kuşağındaki Sterling, Virginia’ya yerleşmeden önce Ohio ile Tustin, California arasında taşındı. Askerî çocukluk yılları, Oswalt’ı ömür boyu DC Comics okuru yaptı; ilerleyen yıllarda ise boşanma hikâyelerini anlatırken gösterdikleri ciddiyetle süper kötülerden söz eden bir stand-up komedyenine dönüştü.

Hayata 27 Ocak 1969’da Portsmouth, Virginia’da başlayan Oswalt, Ashburn’deki Broad Run High School’dan mezun oldu ve 1991’de College of William & Mary’de İngilizce eğitimi aldı; üniversite 2023’te kendisine fahri Sanat Doktoru unvanı verdi. Mezun olmadan önce, 18 Temmuz 1988’de stand-up yapmaya başlamıştı. Ardından MADtv için yazarlık ve 1996’da HBO’da yayımlanan yarım saatlik bir program geldi. İlk televizyon rolünü ise Seinfeld’in “The Couch” adlı bölümünde aldı.

Yüzünü tanınır kılan rol, 1998’den 2007’ye kadar CBS’te yayımlanan The King of Queens dizisinde Doug Heffernan’ın huzursuz arkadaşı Spence Olchin’di. Stand-up kariyeri ise bambaşka bir yöne ilerledi. Maria Bamford, Brian Posehn ve Zach Galifianakis’le birlikte Comedians of Comedy adıyla rock kulüplerinde turneye çıktı. 2005’te filme alınan bu proje, alternatif komedi sahnesi için bir tür kartvizit işlevi gördü: çizgi roman kötüleri, glam metal ve Amerikan aşırılıkları üzerine uzayıp giden, konu konuyu açan gösteriler.

Brad Bird, Pixar’ın Ratatuy (2007) filminde Remy’yi seslendirerek Oswalt’a ilk başrolünü verdi; film, En İyi Animasyon Filmi dalında Akademi Ödülü’nü kazandı. Oswalt iki yıl sonra bir canlı aksiyon filmini tek başına sırtladı. Robert D. Siegel imzalı Big Fan’de, en sevdiği oyuncunun saldırısına uğramasına rağmen New York Giants’a bağlılığı sarsılmayan Staten Island’lı otopark görevlisi Paul Aufiero’yu canlandırdı. Bu film, Oswalt’ın arkasına saklanacağı bir espri olmadan da kamerayı taşıyabildiğinin en güçlü kanıtı olmayı sürdürüyor. Jason Reitman, ardından onu Young Adult’ta (2011) Charlize Theron’la karşı karşıya getirdi; Oswalt, lise saldırısının izlerini hâlâ taşıyan eski sınıf arkadaşı Matt Freehauf’u oynadı. Anı kitabı Silver Screen Fiend (2015), sinema bilgisinin nereden geldiğini açıklıyor: 1995 ile 1999 arasında Los Angeles’taki New Beverly Cinema’da izlediği yaklaşık 720 film.

Televizyon, Oswalt’ın sesine kullanacak yeni alanlar bulmayı sürdürdü. The Goldbergs’in on sezonu boyunca yetişkin Adam’ı seslendirdi, Agents of S.H.I.E.L.D.’de Koenig kardeşlerin tamamını canlandırdı, A.P. Bio’da Müdür Durbin olarak bir okul yönetti ve Jordan Blum’la birlikte geliştirdiği animasyon dizisi M.O.D.O.K.’ta baş kötü karakteri seslendirdi. 2022’den itibaren The Sandman’de Kuzgun Matthew rolünü üstlendi.

Sonra anlattığı malzeme değişti. 2005’te evlendiği, suç dosyaları üzerine yazan Michelle McNamara ve kızı Alice’in annesi, 21 Nisan 2016’da uykusunda hayatını kaybetti. Ertesi gün Netflix, Oswalt’a yazarlık dalında Primetime Emmy ve en iyi komedi albümü dalında Grammy kazandıracak özel gösteri Talking for Clapping’i yayımladı. Turneye geri döndü ve eşinin ölümünü merkeze alan Annihilation’ı (2017) hazırladı; yas üzerine kurulu bu gösteri, yaşananlardan bir ders çıkarmış gibi davranmayı reddediyordu. Aynı dönemde, Şubat 2018’de yayımlanan ve daha sonra HBO tarafından belgesel diziye uyarlanan kitabın tamamlanmasına yardım etti. Kasım 2017’de oyuncu Meredith Salenger’la evlendi. Yıllardır klinik depresyonla yaşadığından söz ediyor; bu konu gösterisinin yanında durmuyor, doğrudan anlatısının içinden geçiyor.

Kendini gözden geçirme süreci her zaman Oswalt’ı iyi gösteren sonuçlar vermiyor ve nadiren tamamlanmış oluyor. 2013’te şaka çalmak, gösteriyi bölen seyirciler ve tecavüz şakaları üzerine kendine hitaben uzun bir mektup yayımladı; malzemesi sorgulandığında sansürden yakınan komedyenleri daha önce savunmuş olmasını geri çekti. O dönemdeki görüşünün düpedüz yanlış olduğunu yazdı. Bu çıkış, onunla tartışılabileceği izlenimini yarattı. Ancak bu izlenimin sınırları, 2021 yılbaşı gecesi Seattle’da Dave Chappelle’le aynı sahneye çıktığında ve ikisinin fotoğraflarını paylaştığında ortaya çıktı. Eleştirmenler, Chappelle’in The Closer’da trans bireylerle ilgili sözlerine dikkat çekti. Oswalt öfkeli yanıtların bir kısmını sildi, ardından kimseye bir borcu olmadığını düşünenlerin alay ettiği, yalnızca görülmüş olduğu için özür dilediğini düşünenlerinse kuşkuyla karşıladığı bir açıklama yayımladı. Otuz yılı aşkın süredir devam eden dostluğunu korudu ve Chappelle’le trans hakları konusunda her zaman ayrı düşeceklerini söyledi. İyi niyetiyle tanınan bir komedyenin fikrini her değiştirişi mercek altına alınıyor; bu tartışma da hiçbir zaman tam anlamıyla kapanmadı.

2024-2025 yılları arasında Fox’un yarışma programı The 1% Club’ın sunuculuğunu yaptı ve Aralık 2025’te gösterime giren Netflix western’i The Abandons’ta Belediye Başkanı Victor Nibley’yi canlandırdı. Haziran 2026’da, ergenlik çağında bir çocuk büyütmek, hayaletleri görüyormuş gibi davranan bir kedi ve yapay zekâ üzerine yeni malzemeler içeren stand-up özel gösterisi Tea & Scotch’ı YouTube’da ücretsiz yayımladı. Temmuz ayında Josh Greenbaum’ın Apple TV için çektiği, Jake Johnson’ın başrolünde yer aldığı pickleball komedisi The Dink’in yardımcı oyuncu kadrosunda karşımıza çıktı. Bu ay, Netflix belgeseli Umut Hep Var: Maria Bamford’un Hikâyesi’nde yeniden ekranda. Oswalt bu yapımda, eski turne arkadaşını başlangıçta anlayamadığını itiraf ediyor ve bugün onu yaşayan en büyük komedyen olarak nitelendiriyor. Sonbahar boyunca tiyatrolarda turneye çıkmayı sürdürüyor.

Bir sonraki durak, hikâyeyi başladığı yere döndürüyor. Brad Bird’ün animasyon kara filmi Ray Gunn, Sam Rockwell ve Scarlett Johansson’ın başını çektiği seslendirme kadrosunda Oswalt’ı da barındırıyor. Film, 4 Aralık 2026’da seçili sinemalarda gösterime girecek, 18 Aralık’ta ise Netflix’e gelecek; Bird’ün ona başrol verdiği ilk filmin üzerinden neredeyse yirmi yıl geçmiş olacak. Oswalt’ın Jordan Blum’la birlikte yazdığı çizgi roman Minor Threats’e dayanan bir Netflix dizisinin geliştirilmekte olduğu 2024’te duyurulmuştu. En iyi işleri durmadan kendi anlattıklarına dönüp yeniden bakmaktan çıkan bir komedyen için Bird’le yeniden buluşmak, nostaljiden çok yeni bir taslak gibi görünüyor.