Peter Molyneux: Tanrı oyunlarının mucidi hâlâ vaatlerinin hesabını veriyor

Peter Molyneux

Photo: DanielAlexanderSmith / CC BY 2.5, via Wikimedia Commons

Doğum	5 Mayıs 1959 Guildford, Surrey, England
Meslek	Video oyunu tasarımcısı ve stüdyo kurucusu
Ödüller	Birleşik Krallık İmparatorluğu Nişanı (Officer) · Game Developers Choice Award – Yaşam Boyu Başarı Ödülü · BAFTA Fellowship

Peter Molyneux, çalışma hayatının büyük bölümünde aynı anda iki kişiydi. Bir yanda oyunculara ilahi bir el verip onunla dünyayı yeniden şekillendirmelerine imkân tanıyan tasarımcı vardı; sektöre bugün hâlâ tanrı oyunu denen bir tür kazandıran fikir de buydu. Diğer yanda ise henüz ortada olmayan bir oyunu sahnede anlatan, bitmiş hâli çoğu zaman bu anlatımlara pek benzemeyen adam. İlk kişi Bullfrog ve Lionhead’i kurdu. İkincisi, o günden bu yana yönettiği her stüdyoda peşini bırakmadı; şimdiye kadarki son oyunu olduğunu söyleyen Molyneux’nün bu alışkanlığı geride bırakmaya çalışmasının nedeni de o.

Molyneux dönüm noktasını hayatının erken dönemlerine yerleştiriyor. Bu bahar Londra’da dinleyicilere, okul karnelerinde her konuda en alt sıralarda yer aldığını hatırlatarak, “Bilgisayara dokunduğum ana kadar hayatımın her anı başarısızlıktı,” dedi. Bilgisayar bunu değiştirdi, ama bir gecede değil. Metin tabanlı bir iş simülasyonu olan ilk oyunu The Entrepreneur tam iki sipariş aldı; sonradan şüphelendiğine göre bunlardan biri annesinden gelmişti.

Guildford’da doğan Molyneux, 5 Mayıs 1959’da dünyaya geldi. İş hayatına 1982’de Atari ve Commodore bilgisayarları için oyun yüklü disketler satarak başladı. İlk tasarımı başarısız olunca Les Edgar’la Taurus adlı bir şirket kurdu; şirket bir dönem fırınlanmış fasulye bile ihraç etti. İkiliyi yanlış anlaşılma kurtardı: Commodore, Taurus’u Torus adlı bir ağ şirketiyle karıştırıp onlara ücretsiz Amiga bilgisayarları teklif etti. Molyneux sesini çıkarmadan bilgisayarları aldı. Bu makinelerde yazılan bir veritabanı programı, ikilinin 1987’de kurduğu Bullfrog Productions’ın masraflarını karşıladı.

Bullfrog’un çıkışını sağlayan oyun, 1989’da yayımlanan ve ev bilgisayarları için yapılan ilk tanrı oyunu olan Populous oldu. Oyun dört milyondan fazla kopya sattı. Bullfrog’un yayıncısı Electronic Arts, 1994’te Molyneux’yü başkan yardımcısı yaptı ve Ocak 1995’te stüdyoyu tamamen satın aldı. Başarılar, bir yönetim oyunu olan Theme Park ile sürdü. Oyunda, yıllar sonra DeepMind’ın kurucu ortaklarından olacak ve 2024 Nobel Kimya Ödülü’nü paylaşacak genç programcı Demis Hassabis çalışmıştı. Ardından, fantastik zindan dünyasını ters yüz edip oyuncuyu kötü karaktere dönüştüren Dungeon Keeper geldi.

1997’de EA’den ayrılışı planlı değildi. Molyneux’nün anlattığına göre arkadaşı Tim Rance’le içki içtikleri bir gecenin sonunda, Molyneux’nün yalnızca taslağını hazırladığı istifa e-postasını Rance gönderdi. EA ondan ofise gelmemesini istedi; Molyneux, Dungeon Keeper’ı büyük ölçüde evinden çalışarak tamamladı ve ardından Lionhead Studios’u kurdu. Stüdyonun ilk oyunu Black & White, oyuncunun davranışlarından öğrenen bir yaratıkla birlikte 2001’de çıktı. Microsoft, Lionhead’i 2006’da satın aldı. Stüdyonun imza işine dönüşen Fable serisi, 2004’te ilk Xbox için yayımlanan oyunla başladı; 2008’de Fable II, 2010’da ise Fable III ile devam etti. Molyneux, 2009’da Microsoft Game Studios Europe’un yaratıcı direktörlüğüne de getirildi.

Sorun, tanıtımda anlatılanlarla oyunun son hâli arasındaki uçurumdu. Fable, Molyneux’nün röportajlarda sözünü ettiği özelliklerin çoğu olmadan piyasaya çıktı; Molyneux de oyunu gereğinden fazla abarttığı için kamuoyu önünde özür diledi. 2012’de Microsoft’tan ayrılıp Rance’le Guildford’da 22cans’ı kurduktan sonra, oyuncuların gizli bir ödüle ulaşmak için dev bir küpü parçaladığı mobil deney Curiosity: What’s Inside the Cube?’ı yayımladı. Ödülün sahibi, Edinburgh’dan 18 yaşındaki Bryan Henderson’a, stüdyonun sonraki oyunu Godus’ta tanrıların tanrısı rolü ve oyunun gelirinden pay vaat edilmişti. 2018 itibarıyla bu vaatlerin ikisini de alamamıştı. Kickstarter’da 450.000 sterlinlik hedefini aşan bağışlarla finanse edilen Godus ise Erken Erişim’den hiç çıkamadı ve Aralık 2023’te Steam’den kaldırıldı. Molyneux, 2015’te The Guardian’a ve Rock, Paper, Shotgun’a artık basınla konuşmayacağını söyledi. Tim Schafer ise verilen tepkinin yaşanan olaylarla “hiç orantılı olmadığını” belirtti. Bu itibarın bir dayanağı var; ama aynı zamanda türü tanımlayan birçok oyunu piyasaya çıkarmış bir tasarımcıyı tek bir şakaya indirgiyor.

En büyük zararı veren sapma daha sonra geldi. Gala Games tarafından yayımlanan blokzincir tabanlı iş simülasyonu Legacy, Ars Technica’nın haberine göre sanal arazi parsellerini ön satışla yaklaşık 13.365 ether karşılığında sattı. Bu miktar, Aralık 2021’deki fiyatlarla 54 milyon doların üzerindeydi. Oyun 2023’te yayımlandı. Molyneux daha sonra “kripto oyun fikrinin tamamı kusurluydu” dedi; ancak Legacy’den elde edilen paranın bir sonraki projesini finanse etmeye yardımcı olduğunu da kabul etti. Bu yıl Ars Technica’ya konuşan alıcılar ise daha az hoşgörülüydü; Legacy’yi “vaat edilenin soluk bir gölgesi” diye nitelendirdiler.

Sıradaki oyun, Ağustos 2024’te Gamescom’da duyurulan ve 22 Nisan 2026’da Steam Erken Erişim’de yayımlanan Masters of Albion. Tanrı oyunu türüne geri dönen yapım, Fable’ın dünyası Albion’da geçiyor; Black & White’ın havada süzülen elini kasaba kurma, eşya üretmeye yarayan bir Tasarım Masası ve yerleşimi savunmak için geceleri verilen savaşlarla bir araya getiriyor. Oyun Steam’de karışık yorumlar aldı; Video Games Chronicle ise daha fazla içeriğe ihtiyaç duyan sağlam bir başlangıç olarak değerlendirdi. Molyneux projeyi “bir kefaret oyunu” ve “son oyunum” diye tanımladı. Çıkışından altı gün önce, artık 67 yaşındayken, onun “son, gerçekten son oyunu” olduğunu söyledi. İki hafta önceyse halka açık bir soru-cevap oturumunda bu sözünü yumuşatmıştı: “Önümüzdeki epeyce yıl boyunca kesinlikle işin içinde olacağım.”

Şimdiki aşama, oyunu baştan yapılandırmakla geçiyor. 22cans, 1 Ekim’de Erken Erişim ile tam sürüm arasındaki dönemin orta noktası olarak sunduğu büyük bir güncelleme olan New Beginnings’i yayımladı. En büyük değişiklik gözle görülmüyor: farklı bir Unity render altyapısına geçiş, neredeyse tüm varlıkların yeniden oluşturulmasını ya da dönüştürülmesini gerektirdi. Görünür değişiklik ise tam anlamıyla Molyneux tarzı: Tanrı’nın Eli, dünyada elle tutulur, fiziksel bir varlığa dönüşüyor. Stüdyo tam sürüm için henüz bir tarih açıklamadı.

Onurlar, hesaplaşma gününden çok önce geldi: Academy of Interactive Arts & Sciences Hall of Fame’e kabul edilmesi ve 2004’ün sonundaki New Year Honours listesinde açıklanan OBE nişanı; 2007’de Fransa’nın Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres nişanı; 2011’de ise BAFTA Fellowship ve Game Developers Choice Lifetime Achievement Award.

Bu sırada yarattığı seri onsuz yoluna devam etti. Playground Games, Microsoft için Fable serisini yeniden başlatıyor; oyunun şimdi Şubat 2027’de çıkması bekleniyor. Molyneux, ekim başında PCGamesN’e serinin devam etmesinin kendisini “muazzam ölçüde gururlandırdığını” ve bu oyunun “bir oyuncu olarak gerçekten oynayacağım ilk Fable” olacağını söyledi. Kendi Albion’ının ise hâlâ bir bitiş tarihi yok. Var olmayan dünyaları anlatmasıyla tanınan adam, bu kez gerçekten var olan bir dünyaya göre değerlendiriliyor; oyuncuları da olup biteni izliyor.

Etiketler: ceos, iş dünyası, Demis Hassabis, oyun tasarımcıları, Lionhead Studios, Masters of Albion, Peter Molyneux