Vince Vaughn, susarak kariyerini yeniden kuran komedinin çenesi düşük yıldızı

Vince Vaughn

Photo: Gage Skidmore / CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

Doğum	28 Mart 1970 Minneapolis, Minnesota, United States
Meslek	Oyuncu, senarist ve yapımcı
Tanınan işler	Savaş Vadisi, Özgürlük Yolu, Bay ve Bayan Smith
Ödüller	Critics Choice · MTV Movie Award for Best On-Screen Team · People's Choice Award for Favorite Leading Man · People's Choice Award for Favorite On-Screen Match-Up · Star on the Hollywood Walk of Fame

Yaklaşık on yıl boyunca Vince Vaughn, konuşmayı hiç kesmeyen adamdı. Hollywood’un en çok kazandıran yıldızlarından biri hâline gelmesini sağlayan stüdyo komedilerinde canlandırdığı karakterler, her tartışmayı hızları ve yüksek sesleriyle kazanırdı: Her düğüne konuşarak girebilen çapkın; bir grup uyumsuz insana şansları olduğuna inandıran spor salonu sahibi; her türlü sorumluluktan kendini sözle sıyırabilen erkek arkadaş. Sonra bu formül işlememeye başladı, gişe gelirleri düştü ve Vaughn, pek az komedi yıldızının cesaret edebileceği bir şey yaptı. Başını kazıttı, kafatasının arkasına siyah bir haç dövmesi yaptırdı ve kemik kırmaya başlamadan önce neredeyse hiç konuşmayan bir adamı canlandırdı.

S. Craig Zahler’in yazıp yönettiği hapishane gerilimindeki bu değişim, komedyen Vaughn’u emekliye ayırmadı. Ona ikinci bir ifade alanı açtı; o günden bu yana seçtiği işler, alışılmadık bir rahatlıkla bu iki alan arasında gidip geliyor: genç hâliyle karşılaşan zamanda yolculuk yapan bir gangster, büyükannelerin çalıştığı bir restoran açan yaslı bir oğul, Apple TV’nin ikinci sezonu için yeniden ekrana getirdiği dizide mutfakları denetlemeye indirgenmiş, gözden düşmüş bir Florida polisi. Bugün Vaughn, yarattığı markadan daha ilgi çekici bir oyuncu; kariyerinin hikâyesi de bu ikisi arasındaki mesafede yatıyor.

Minneapolis’te doğdu, Chicago’nun North Shore bölgesinde büyüdü

Vincent Anthony Vaughn, 28 Mart 1970’te Minnesota’nın Minneapolis kentinde dünyaya geldi; ancak onu asıl şekillendiren yer, Chicago’nun North Shore bölgesiydi. Babası Vernon Lindsay Vaughn geçimini oyuncak satarak sağlıyor, annesi Sharon Eileen DePalmo ise emlak sektöründe çalışıyor, daha sonra borsacılık yapıyordu. Aile, Vaughn sekiz yaşına gelene kadar Illinois eyaletindeki Buffalo Grove’da yaşadı; ardından Lake Forest’a taşındı. Vaughn burada Lake Forest High School’da futbol ve beyzbol oynadı, güreş takımına katıldı. Ergenlik dönemindeki hâlini spora yatkın olmayan, spor konusunda da oldukça ortalama biri olarak anlatmıştı. Bu öz portre, daha sonra mahkûmları, tetikçileri ve talim çavuşlarını canlandıracak 1,96’lık adam düşünülünce tuhaf biçimde yerini buluyor.

1988’de mezun oldu; aynı yıl bir Chevrolet reklamı ona kamera karşısındaki ilk ücretli işini ve Los Angeles’a taşınmak için bir gerekçe sundu. Sonrasında onu seçmeler ve bekleyişlerden oluşan alışıldık çıraklık dönemi bekliyordu. Asıl fırsat, üniversite futbolunu konu alan bir filmle geldi. 1993’te gösterime giren Rudy’de Vaughn, Notre Dame takımında oynayan Jamie O’Hara’yı canlandırdı. Bu filmin setinde, ilk kez bir uzun metrajda rol alan bir başka oyuncuyla, Chicago’da doğaçlama komedi yapan Jon Favreau’yla arkadaş oldu. Bu, modern Hollywood komedilerinin en verimli dostluklarından biri olacaktı.

Swingers ve Spielberg’den gelen telefon

Favreau, Los Angeles’ın gece hayatı çevresinde sürüklenen işsiz oyuncuları konu alan Swingers’ı yaklaşık iki haftada yazdı. Vaughn filmde, girdiği her ortamın en kendinden emin adamı ve kalbi kırık kahramanın keder içinde debelenmesine izin vermeyen arkadaşı Trent Walker’ı canlandırdı. Doug Liman’ın yaklaşık 250 bin dolarlık bir bütçeyle yönettiği film, 1996’da sinemalarda gösterime girdi ve ABD’de yaklaşık 4,6 milyon dolar hasılat elde etti. Rakamlar küçüktü; etkisi ise hiç de öyle olmadı. Trent’in arkadaşına “çok para ettiğini” ama bunun farkında bile olmadığını söyleyip durması, filmin yakaladığı swing akımından daha uzun ömürlü bir slogana dönüştü; Swingers da filmde yer alan herkes için bir kartvizit işlevi gördü.

Filmi izleyenlerden biri de Steven Spielberg’di. Spielberg, Vaughn’u The Lost World: Jurassic Park’ta (1997), aktivist yanları olan belgesel fotoğrafçısı Nick Van Owen rolüne seçti. Küçük, bağımsız bir komedide oynayan adam bir anda yılın en büyük yapımlarından birinde dinozorlardan kaçıyordu. Vaughn kendini aksiyon ya da komediyle sınırlamak yerine, sonraki birkaç yılını daha karanlık hikâyelerin peşinde geçirdi. Return to Paradise’ta (1998), arkadaşının birlikte paylaştıkları esrar yüzünden asılmasını önlemek için Malezya’ya dönüp hapse girmesi istenen bir adamı oynadı. Gus Van Sant’ın neredeyse sahne sahne aynı biçimde yeniden çektiği Psycho’da (1998), Norman Bates rolünde Anthony Perkins’in yerini aldı; eleştirmenlerin çoğu bu deneyi başarısız buldu. Ardından, rüya mantığıyla ilerleyen gerilim filmi The Cell’de (2000), Jennifer Lopez’le birlikte bir seri katilin peşine düşen FBI ajanını canlandırdı.

The Cell filminde Vince Vaughn — Vince Vaughn, *The Cell* (2000)

Frat Pack yılları

Bu dolambaçlı dönem Old School’la (2003) sona erdi. Arkadaşlarının yetişkin erkeklerden oluşan bir kardeşlik topluluğu kurmasına yardım eden, evli ve müzik seti mağazası sahibi Beanie rolünde Vaughn, sonraki on yıl boyunca kariyerini taşıyacak kişiliği buldu: hızlı, kendinden emin, sözünü sakınmayan; cazibesi, başkalarının cümlesini tamamlamasına asla izin vermemesine dayanan bir arkadaş. Basın onu Will Ferrell, Ben Stiller, Owen Wilson ve Jack Black’le birlikte Frat Pack adı altında topladı; filmler gişede kazandırmayı sürdürünce bu etiket de kalıcı oldu. Dodgeball: A True Underdog Story’de (2004) zor durumdaki bir spor salonunun başıboş sahibi Peter La Fleur’ü canlandırdı ve Ben Stiller’ın kendini beğenmiş kötü karakteriyle karşı karşıya geldi. Film, 20 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında yaklaşık 168 milyon dolar hasılat yaptı. Mr. & Mrs. Smith’te (2005) ise hâlâ annesiyle yaşayan kiralık katil Eddie rolünde Brad Pitt’in sahnelerini çaldı.

Zirve noktası Wedding Crashers’tı (2005). David Dobkin’in yönettiği filmde Vaughn ve Owen Wilson, yaz aylarını düğünlere sızıp nedimeleri baştan çıkarmakla geçiren iki boşanma arabulucusunu canlandırdı ve Vaughn’a en iyi yaptığı şeyi sergileyecek geniş bir alan açtı. Dobkin, haftalarca süren provaların ardından doğaçlamaya teşvik ediyordu; bir sahnede Vaughn, 25 saniyeyi aşkın süre hiç ara vermeden doğaçlama konuşuyor. Yaklaşık 40 milyon dolara mal olan film dünya çapında 288 milyon dolar civarında hasılat elde ederek on yılın en büyük R dereceli komedilerinden biri oldu. Ayrıca Vaughn’un, bir buluştuğu kişiye gereğinden fazla bağlananlar için ortaya attığı teşhisi gündelik dile soktu: “beşinci evre yapışkanlık”.

Vaughn bu başarının sağladığı avantajı kullandı. Fikrini ortaya attığı, yapımcılığını üstlendiği ve Jennifer Aniston’la başrolünü paylaştığı The Break-Up (2006), Chicago’da birlikte yaşadıkları daire yüzünden didişmeyi bırakamayan bir çifti anlatan romantizm karşıtı bir komediydi. Seyirciye beklediği barışmayı sunmadan dünya çapında 200 milyon dolardan fazla kazandı. Vaughn ile Aniston çekimlerden sonra yaklaşık bir yıl birlikte oldu; magazin basını, ilişki sona erdikten uzun süre sonra da peşlerini bırakmadı. Ardından Noel komedisi Fred Claus (2007), Sean Penn’in Into the Wild (2007) filminde Güney Dakota’da tahıl silosu işleten patron Wayne Westerberg rolündeki küçük ama sıcak performansı ve Reese Witherspoon’la karşılıklı oynadığı Four Christmases (2008) geldi. Favreau ve Dana Fox’la birlikte senaryosunu yazdığı, eski dostu Peter Billingsley’nin yönettiği Couples Retreat (2009), babası Vernon’a da Vaughn’un karakterinin babası rolünde bir yer açtı.

Formül işlememeye başladığında

Sonraki dönem, hayranlarının unutmayı tercih ettiği yıllar. Ron Howard’ın yönettiği The Dilemma (2011), en yakın arkadaşının karısını başka bir erkekle gören bir adamı anlatıyordu; ancak ne fars ne de dram olmaya karar verebildi ve iki tür arasında yalpaladı. The Watch (2012), seyircinin ilgi göstermediği bir mahalle gözetleme komedisinde Vaughn’u başrole taşıdı. Vaughn’un senaryosunu birlikte yazdığı The Internship (2013), Google’da stajyer olabilmek için konuşup duran iki satış elemanı rolünde onu Owen Wilson’la yeniden buluşturdu; birçok eleştirmene göre film, ev sahibi şirket için hazırlanmış uzun bir reklamdan ibaretti. Quebec komedisi Starbuck’ın yeniden çevrimi olan Delivery Man (2013) ise pek ses getirmedi. Ardından Unfinished Business (2015), yaklaşık 4,8 milyon dolarlık açılış hasılatıyla, başrol oyuncusu olarak kariyerinin en zayıf başlangıcını yaptı.

Sorunun bir parçası kötü senaryolardı, ama hepsi bu değildi. Swingers’ta taze, Wedding Crashers’ta elektrikli duran kişilik, zamanla katı bir ürüne dönüştü ve bu ürünün de bir sınırı vardı: Seyirci hangi Vince Vaughn’u satın aldığını çok iyi biliyordu ve giderek daha fazla kişi evde kalmayı tercih ediyordu. Bu filmlerin birçoğunu yazmış, yapımcılığını üstlenmiş ya da çıkış noktasını oluşturmuş olması, düşüşü kendi sezgileri hakkında da bir hükme dönüştürüyordu. Sonraki yıllara dair en dikkat çekici şey, Vaughn’un bu hükme itiraz etmek yerine onu kabullenmiş görünmesi.

Frank Semyon ve şiddete yöneliş

Değişim yönündeki ilk girişim herkesin gözü önünde yaşandı ve epey yıpratıcı oldu. Vaughn, 2015’te Nic Pizzolatto’nun True Detective dizisinin ikinci sezonuna, dürüst bir hayata geçmeye çalışan profesyonel suçlu Frank Semyon rolüyle katıldı. Sezon karışık eleştiriler aldı; Semyon’un yoğun ve süslü monologları da parodi için kolay bir hedef hâline geldi. Ancak bu rol, Vaughn’un ağırlık, tehdit ve başarısızlık içeren karakterleri canlandırmaya hazır olduğunu gösterdi. Mel Gibson daha sonra onu Hacksaw Ridge’de (2016), Andrew Garfield’ın vicdani retçi karakterini temel eğitime sokan talim çavuşu Howell rolünde oynattı. Bu performans, Vaughn’un zamanlamasının kahkaha yaratmakta olduğu kadar gözdağı vermekte de işe yaradığını gösterdi.

Asıl yeniden keşif S. Craig Zahler sayesinde geldi. Eylül 2017’de Venedik Film Festivali’nde prömiyerini yapan Brawl in Cell Block 99’da Vaughn, işini kaybetmiş bir tamirciden uyuşturucu kuryesine dönüşen ve sonunda hapse düşen Bradley Thomas’ı canlandırdı. Hamile eşini kurtarmak için içerideki bir adamı öldürmesi istenir. Vaughn, Zahler’in geleneksel Hong Kong aksiyon sinemasına benzettiği dövüş sahneleri için antrenman yaptı; şiddet başladığında ise ağır, ölçülü ve sarsıcı bir hâl alıyor. Variety’de yazan Owen Gleiberman, karakteri iri yarı, şiddete meyilli, hüzünlü gözlü bir bebeğe benzetti ve Vaughn’un seyirciyle Swingers’tan bu yana kuramadığı bir bağ kurduğunu savundu. Zahler, Dragged Across Concrete’te (2018) onu bir kez daha kadrosuna aldı. Vaughn bu kez, Mel Gibson’ın canlandırdığı dedektifin genç ortağı Anthony Lurasetti’ydi; ikisi de görevden uzaklaştırılmıştı ve ikisi de bulaşmamaları gereken bir soyguna doğru sürükleniyordu.

İki farklı perdede bir kariyer

Ardından, çalışma hayatının en çeşitli dönemi geldi. Stephen Merchant’ın güreşçi Paige’i anlatan Fighting with My Family (2019) filminde, acımasızlığının aslında bir yöntem olduğu anlaşılan WWE antrenörü Hutch Morgan’ı canlandırdı. Kristen Stewart’la birlikte rol aldığı Seberg’de (2019), oyuncu Jean Seberg’i gözetleme işine karışan FBI ajanı Carl Kowalski’ydi. Christopher Landon’ın korku komedisi Freaky’de (2020), Kathryn Newton’ın canlandırdığı genç bir kızla beden değiştiren maskeli bir seri katili oynadı. Filmin büyük bölümünde, orta yaşlı bir katilin bedenine hapsolmuş dehşet içindeki bir lise öğrencisi olarak karşımıza çıktı. Bu rol ona korku filminde en iyi erkek oyuncu dalında Critics’ Choice Super Award kazandırdı; 2005’te kimsenin ondan beklemeyeceği bir kategoriydi bu.

Larry David’in Curb Your Enthusiasm dizisinde, Larry’nin arkadaşı Marty’nin kardeşi Freddy Funkhouser rolüyle düzenli olarak yer buldu. Queenpins’te (2021) ise kupon dolandırıcılığı düzeninin peşine düşen bir mağaza kayıp önleme görevlisini oynadı. Bu rollerin hiçbiri eski, makineli tüfek gibi konuşma tarzına dayanmıyor. Bazıları bu tarzı bir silah, bir kılık değiştirme aracı ya da kendi üzerine kurulu bir şaka olarak kullanıyor.

Kamera arkasında

Vaughn, 2000’lerin ortalarından bu yana kendi şirketi Wild West Picture Show Productions aracılığıyla düzenli olarak yapımcılık yapıyor. Fikrini ortaya attığı komedilerin yanı sıra, az tanınan bir grup komedyenle Amerika’nın iç bölgelerini dolaştığı stand-up turnesini anlatan Wild West Comedy Show: 30 Days & 30 Nights’ın (2006) yapımcılığını üstlendi. Ayrıca Bill Burr’ın Netflix için hazırladığı animasyon dizisi F Is for Family’de yürütücü yapımcı olarak görev aldı ve dizide yinelenen karakterlerden birini seslendirdi. Billingsley’yle birlikte, Billingsley’nin yetişkin Ralphie rolüyle geri döndüğü devam filmi A Christmas Story Christmas’ın (2022) yapımcılığını yaptı. Film dışında, eski NFL oyuncuları Greg Olsen ve Ryan Kalil’le 2022’de Audiorama adlı podcast ağının kurucu ortakları arasında yer aldı. Ayrıca National Pickleball League’de mücadele eden Coachella Valley Scorpions takımının çoğunluk hissedarı.

Bad Monkey ve dijital yayın dönemi

Dijital yayın platformları, stüdyo sisteminin artık sunmadığı türden başrol fırsatlarını Vaughn’a verdi. Bill Lawrence’ın Carl Hiaasen romanından uyarladığı ve Ağustos 2024’te Apple TV’de prömiyer yapan Bad Monkey’de Vaughn, Florida Keys’te restoran denetçiliğine indirgenen dedektif Andrew Yancy’yi canlandırıyor. Yancy, çözmesi kendisinden istenmeyen bir soruşturmayı araştırmaktan kendini alamıyor. Eski kişiliğinin yıllardır bulduğu en iyi rol bu: Hızlı konuşması hâlâ yerinde, ama artık her şeyi çoktan kaybettiğini bilen bir adama ait. Vaughn aynı zamanda yürütücü yapımcı. Bir Hiaasen kitabından uyarlanmayan, özgün bir hikâyeye dayanan ve on bölümden oluşan ikinci sezon 2 Aralık 2026’da başlayacak; bölümler 3 Şubat 2027’ye kadar haftalık olarak yayımlanacak. Yancy, Florida’nın en becerikli aracısının öldürülmesine tanık oluyor ve hırslı bir eyalet savcısı onu kuralcı bir adli muhasebeciyle eşleştiriyor. Natalie Martinez, Charlotte Lawrence ve John Ortiz rollerine geri dönerken, John Malkovich ve Yvonne Strahovski de kadroya katılıyor.

Aynı dönemde çektiği filmler ise daha inişli çıkışlı oldu. Stephen Chbosky’nin yönettiği Netflix filmi Nonnas’ta (2025), mirasını dünyanın dört bir yanından büyükannelerin mutfakta sırayla çalıştığı Enoteca Maria adlı restoranı açmak için kullanan, Staten Island’da gerçekten yaşamış Joe Scaravella’yı canlandırdı. Bazı eleştirmenler filmi iç ısıtan bir yapım bulurken, bazıları Vaughn’un filmin duygusallığı karşısında fazla ölçülü kaldığını düşündü. Nic Pizzolatto’nun ilk yönetmenlik denemesi Easy’s Waltz, Eylül 2025’te Toronto Uluslararası Film Festivali’nde prömiyerini yaptı. Vaughn, Al Pacino’nun canlandırdığı eski usul bir Vegas işletmecisinden yeniden çıkış fırsatı alan, şansı yaver gitmeyen Las Vegas şarkıcısı Easy rolündeydi; film hâlâ dağıtımcı arıyor. Mart 2026’da BenDavid Grabinski’nin Mike & Nick & Nick & Alice filminin prömiyerini South by Southwest’te yaptı. Hulu ve Disney+’ta yayımlanacak filmde Vaughn, ters giden bir geceyi yeniden yaşamak için geçmişe giden bir gangsterin şimdiki ve gelecekteki hâllerini canlandırıyor; James Marsden ve Eiza González de ona eşlik ediyor.

Aile, Chicago ve gözlerden uzak bir özel hayat

Vaughn, Kanadalı emlak danışmanı Kyla Weber’le 2 Ocak 2010’da Illinois’deki Lake Forest Academy’de evlendi; çiftin bir kızı ve bir oğlu var. Ailesini büyük ölçüde gözlerden uzak tutuyor. Bu nedenle 12 Ağustos 2024’te Hollywood Şöhret Kaldırımı’nda yıldızını aldığı tören alışılmadık ölçüde kişisel bir havadaydı: Eşi, çocukları ve anne babası Bill Lawrence ve Peter Billingsley’yle birlikte yanında durdu. Vaughn, çocukken anne babasıyla sinemaya gitmenin mutluluğundan söz etti. Hâlâ Chicago Bears’ın sıkı bir taraftarı; 2016’da Brezilya jiu-jitsu’suna başladı ve iki yıl sonra mavi kuşak aldı.

Sırada ne var?

Kesinleşen bir sonraki proje, Brawl in Cell Block 99’ın açtığı daireyi tamamlıyor. Vaughn, Nisan 2026’da Toronto’da, S. Craig Zahler’le üçüncü filmi olan The Bookie & the Bruiser’ın çekimlerine başladı. 1959’da New York’ta geçen filmde, İkinci Dünya Savaşı gazisi İtalyan-Amerikalı Boscolo’yu canlandırıyor. Theo James’in oynadığı Yahudi bir bahisçiyle güçlerini birleştirerek İrlanda çetesiyle Mafya arasında sıkışmış bir kumar işletmesi kuruyor; filmin gösterim tarihi henüz belli değil. Warner Bros., Ryan Reynolds ve Jason Momoa’nın rol aldığı, canlı aksiyonla animasyonu bir araya getiren yol komedisi Animal Friends’i 22 Ocak 2027’de gösterime sokmayı planlıyor. 20th Century Studios da Vaughn’un bir fikrinden yola çıkan Dodgeball devam filmini geliştiriyor. Senaryoyu Jordan VanDina yazıyor; Vaughn’un Peter La Fleur rolüne geri dönmesi bekleniyor. Bütün bunlardan önce, 2 Aralık’ta Andrew Yancy Keys’e dönüyor; çok konuşuyor ve her şeyi fark ediyor.