David Cross: Arrested Development’ın Tobias’ı artık gösterilerini kendisi satıyor

David Cross

Photo: Greg2600 / CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons

Doğum	4 Nisan 1964 Roswell, Georgia
Meslek	Komedyen ve oyuncu
Tanınan işler	Sil Baştan, Siyah Giyen Adamlar, Kung Fu Panda
Ödüller	Emmy (paylaşımlı)

Patton Oswalt, alternatif komedinin ne hâle geldiğini anlatmak istediğinde bir senaryoyla ilgili şaka yaptı. Kendisinin ve Brian Posehn’ın, konuşan sincapların yer aldığı bir filmde düzenbaz bir plak yapımcısını canlandırmalarının teklif edildiğini, ikisinin de tiksintiyle senaryonun sayfalarını odanın öbür ucuna fırlattığını yazdı. “David Cross kaptı.” Bu söz akılda kaldı; çünkü Cross, orada durması beklenebilecek son komedyendi: Mr. Show’un Bob Odenkirk’le birlikte yaratıcısı, sahnede yıllarca tam da şimdi sattığı türden aile eğlencesi ürünleriyle dalga geçmiş bir adam. O günden bu yana kariyerinin gösterdiği şey, şakanın ima ettiğinin aksine bu iki tarafın hiçbir zaman birbirinden o kadar uzak olmadığı ve stüdyonun parasını alan bir komedyenin, yaptığı neredeyse diğer her şeyin sahibi olmayı yine de başarabileceği.

Rahatlığa duyduğu kuşkunun bir nedeni var. Cross, Georgia eyaletinin Roswell kentinde, Barry ve Susi Cross’un üç çocuğunun en büyüğü olarak, maddi imkânları kısıtlı Yahudi bir ailede büyüdü. Leeds’ten göç eden babası, David on yaşındayken evi terk etti. Aile bir ara evinden çıkarıldı; Cross çocukluğunun bazı dönemlerini motellerde ve arkadaşlarının evlerinde geçirdi. Yaklaşık on yedi yaşında stand-up yapmaya başladı. Atlanta’daki Northside High School’dan mezun olduktan sonraki gün, hiçbir planı olmadan New York’a taşındı. Boston’daki Emerson College’da geçirdiği tek dönem, This Is Pathetic adlı bir skeç grubuna katılmasına ve daha sonra “gürültülü, aptalca, seyirciye yaranmaya çalışan, ırkçı ve homofobik türden bir ortam” diye tanımladığı kulüp çevresinde çalışmasına yetecek kadar sürdü.

Bu tanım, yaptığı işin anahtarlarından biri. 4 Nisan 1964’te doğan Cross, 1990’a gelindiğinde New York’a dönmüş; Janeane Garofalo ve Louis C.K. ile birlikte haftada birkaç gece Catch a Rising Star’da sahneye çıkıyor, sahte sataşmacılar yerleştiren ve var olmayan komedyenleri tanıtan 13 kişilik Cross Comedy topluluğunu yönetiyordu. Seyirciye kurulan oyun ve şakanın nasıl işlediğine dair şaka, onun imzasına dönüştü. The Ben Stiller Show’un son dönemlerinde aldığı senaristlik işi, 1993’te paylaştığı bir Emmy ödülünü ve daha önemlisi Bob Odenkirk’le tanışmasını sağladı.

Mr. Show, 1995’ten 1998’e kadar HBO’da yayımlandı; geniş bir izleyici kitlesine hiçbir zaman ulaşamadı ama yine de üç Emmy adaylığı topladı. Skeçleri birbirine akıyor, en sevdiği hedef televizyonun kendisi oluyordu; dizinin kült statüsü, izlenme oranlarını çok geride bıraktı. Cross bu süre boyunca stand-up yapmayı da sürdürdü. Comedy Central daha sonra onu gelmiş geçmiş en iyi 100 stand-up komedyeni listesinde 85. sıraya koydu. İlk albümü, bağımsız rock plak şirketi Sub Pop’tan yayımlandı ve Grammy adaylığı kazandı; kendi imkânlarıyla yayımladığı bir albüm de 2016’da aynı başarıyı elde etti.

Ardından geniş kitlelerin onu gerçekten tanıdığı rol geldi. Arrested Development’ta psikiyatristlikten umutsuz bir oyunculuğa geçen Tobias Fünke, başlangıçta küçük bir rol olarak yazılmıştı; zamanla sitcom’un başlıca utanç kaynaklarından birine dönüştü. Dizi, 2003’ten 2006’ya kadar Fox’ta yayımlandı ve 2013’ten 2019’a kadar Netflix’te geri döndü. Cross, Tobias’a da Mr. Show’a kattığı şeyi verdi: aptal durumuna düşmeye dair mutlak bir kayıtsızlık. Bir yandan da başkalarının filmlerinde yoğun bir ekran kariyeri kurdu. Siyah Giyen Adamlar’da morg görevlisi Newton’ı, Todd Haynes’in Beni Orada Arama filminde Allen Ginsberg’ü, Kung Fu Panda’da Crane’i seslendirdi; ayrıca Alvin ve Sincaplar ve devam filmlerindeki plak şirketi yöneticisi Ian Hawke’ı canlandırdı.

İşte kamuoyundaki imajının çatladığı rol de bu sonuncusu oldu. İlk filmdeki performansı eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı; ama üçüncü filme tahammül edemedi. Alvin ve Sincaplar 3: Eğlence Adası için “kelimenin tam anlamıyla, şüphesiz, profesyonel hayatımda yaşadığım en tatsız deneyim” dedi; bir hafta boyunca Carnival’a ait bir yolcu gemisinde, repliği olmayan bir pelikan kostümüyle dolaşmaya zorlandığını anlattı ve ismini vermediği bir yapımcıyı Yahudi düşmanlığıyla suçladı. Bunu kamuoyu önünde dile getirmesi, kötüleyici açıklama yapmama maddesi nedeniyle 150.000 dolarlık primini kaybetmesine yol açtı. Bu, onun içindeki çelişkinin en saf hâli: doğruyu söylemekten kendini alamayan, ama susması karşılığında para aldığı bir ürüne sözleşmeyle bağlanmış komedyen. Açık sözlülüğü her zaman kendi lehine de işlemedi. Komedyen Lo Mutuc, o dönemde Charlyne Yi adıyla tanınıyordu; 2017’de Cross’un yıllar önce kendisine karşı ırkçı açıdan duyarsız ifadeler kullandığını söyledi. Cross ilk tepkisinde, o sırada Güneyli bir redneck taklidi yapıyor olabileceğini öne sürdü. Ancak beş gün sonra, “Charlyne, seni incittiğim ve bütün bunların böyle yaşandığı için üzgünüm,” diye yazdı.

Sincaplı filmlere verdiği daha kalıcı yanıt, eserlerinin kontrolünü elinde tutmak oldu. Shaun Pye ile birlikte The Increasingly Poor Decisions of Todd Margaret dizisini yazdı ve başrolünde oynadı; Channel 4 ve IFC için toplam 18 bölüm çekildi. Yönetmen olarak imza attığı ilk filmi Hits, 2014’te Sundance’te prömiyer yaptı ve dağıtımcılarla çalışmadan izleyiciye ulaştı: Cross filmi BitTorrent’in ücretli paketleri üzerinden yayımladı. The Verge’ün haberine göre bu, o yöntemle dağıtılan ilk uzun metrajlı filmdi. Cross ayrıca “istediğin kadar öde” modelini kullanan bir Kickstarter kampanyasıyla projeye destek sağladı. Nitekim Kickstarter’a ilk yatırım yapan kişi de kendisiydi. Bir yıl sonra Odenkirk’le Netflix’in W/ Bob & David dizisinde yeniden bir araya geldi. Son dönem özel gösterileri I’m From the Future ve Worst Daddy in the World önce kendi internet sitesinde, ancak daha sonra YouTube’da yayımlandı.

Bu yıl, uzun zamandır geçirdiği en yoğun dönem oldu. Dokuzuncu özel gösterisi The End of the Beginning of the End, Georgia eyaletinin Athens kentindeki 40 Watt Club’da kaydedildi; mart ayında kendi sitesi üzerinden satışa çıktı ve 7 Nisan’da YouTube’a geldi. Haziranda Bob and David Climb Machu Picchu, Tribeca Festivali’nde prömiyer yaptı. Odenkirk’ün 2021’de geçirdiği kalp krizinin ardından Cross’un hayata geçirilmesi için ısrar ettiği ve ikilinin bağımsız olarak çektiği belgesel, İnka Yolu’nda yapılan dört günlük yürüyüşü 80 dakikada anlatıyor. Cross, “Dostlukla ilgili,” dedi. “Filmlerde oynamanız gerekmiyor; herkes bununla bağ kurabilir.” Bu yaz, 26 Temmuz’da prömiyer yapan ve Rick and Morty’nin Adult Swim’deki yan dizisi olan President Curtis’te tuhaf bilim insanı ve mucit Dr. Kenny Finch’i seslendirmeye başladı. Eylülde ise Fantastic Fest’te prömiyer yapan Into the Sky’da, Sam Richardson’ın karşısında uzaylılar tarafından kaçırılmış Jaden’ı canlandırdı.

Cross, oyuncu ve yazar Amber Tamblyn’le 2012’de evlendi; çift, kızlarının 2017’de dünyaya geldiğini duyurdu. Hem Britanya hem de ABD vatandaşı olan Cross, Yahudi gelenekleri içinde yetişti ancak kendisini ateist olarak tanımlıyor.

Sıradaki durak turne yolu. Cross, eylülün sonlarında Salt Lake City’de yeni bir saatlik gösterinin malzemesini denedi; sonbahar boyunca, 20 Ekim’de Brooklyn’deki bir yardım gösterisinden 15 Kasım’da Illinois’in Skokie kentine uzanan kulüp programı var. Artık düzen belli: küçük salonlar, kendi kamerası, kendi satış noktası. Sincaplı film senaryosunu kapan komedyen, o günden beri bir sonraki senaryoyu ona başka kimsenin uzatmamasını sağlamakla meşgul.

Öne çıkan filmler

Kung Fu Panda 3 (2016) — The Post (2017) — rolünde Howard Simons

Etiketler: komedyenler, Bob Odenkirk, David Cross, Arrested Development, Alvin ve Sincaplar, Amber Tamblyn

İlgili kişiler

Öne çıkan filmler

İlgili kişiler

Tartışma