Takashi Miike: Ölüm Provası’nın yönetmeni Venedik’e kabuki belgeseliyle döndü

Birkaç gün arayla aynı yönetmenin iki filmi sonbahar festivallerinde gösterime girdi; ikisi de neredeyse aynı kişinin elinden çıkmış gibi durmuyordu. İlki, ailesinin yüzyıllardır taşıdığı bir sahne adını devralan kabuki oyuncusunu izleyen sabırlı bir belgeseldi. İkincisi ise Kötü Polis’i Tokyo’ya taşıyor; kumar tutkunu bir polisle FBI ajanı, kayıp bir siyasetçinin kızını arıyordu. Her iki filmi de Takashi Miike çekti. Üstelik yılın başlarında Japonya’da Charli XCX’in rol aldığı bir korku filmi de çekmişti. Batılı izleyiciler için o hâlâ Ölüm Provası ve Katil Ichi’nin yönetmeni. Japon yapımcılar ise onu başka bir yönetmen olarak tanıyor: manga uyarlamalarını ve çocuklara yönelik fantastik filmleri aynı düzenlilikle çeken biri. Filmografisi, bu iki kişiden birini diğerine hiçbir zaman tercih etmedi.

Miike, Osaka’nın güney ucundaki Yao’da büyüdü. Annesi terziydi, babası kaynakçı; babası, Miike’nin dedesinin İkinci Dünya Savaşı sırasında görev yaptığı Seul’de dünyaya gelmişti. Ergenlik çağında filmlerden çok motosikletlerle ilgileniyor, yarışlara katılmayı ciddi ciddi düşünüyordu. Üniversiteye giremeyince sinema okuluna gitti. Bu yolu nasıl seçtiğini kendi sözleriyle şöyle anlatıyor: “Başka seçeneğim olmadığı için yönetmen oldum.”

24 Ağustos 1960’ta doğan Miike, 18 yaşında Shohei Imamura’nın kurduğu Yokohama Yayıncılık ve Sinema Meslek Okulu’na kaydoldu; kendi anlattığına göre derslere pek uğramadı. Asıl eğitim setlerde geldi: Aralarında Imamura’nın yapımlarının da bulunduğu televizyon ve film projelerinde yıllarca serbest yardımcı yönetmen olarak çalıştı. İlk uzun metrajlı filmleri, Japon stüdyolarının düşük bütçelerle ve esnek kurallarla işlettiği V-Cinema pazarında, 1991’den başlayarak doğrudan video için çekildi. Bu format, ona hızlı çekim yapma ve şiddetle absürtlüğü sinema salonlarının izin verdiğinin ötesine taşıma imkânı verdi; salonlar kapılarını açtıktan çok sonra bile bu format için film çekmeyi sürdürdü. Gerçek anlamda dikkat çeken ilk filmi, 1995’te çektiği ve Tokyo’daki Çin mafyası çevresinde geçen gangster filmi Shinjuku Triad Society oldu. Film, sonradan Black Society üçlemesi olarak anılacak dizinin ilk halkasıydı.

Uluslararası çıkışı 1999 ile 2003 arasında peş peşe geldi. Daisuke Tengan’ın senaryosunu yazdığı Ölüm Provası, yeni bir eş bulmak için sahte bir seçme düzenleyen dul bir yapımcının flört hikâyesi olarak başlar; son bölümündeyse filmin yurt dışındaki alametifarikası hâline gelen bir işkence sahnesine dönüşür. Aynı yıl çıkan Dead or Alive, Tokyo Uluslararası Film Festivali’nde Asya Film Ödülü’nü aldı. Ardından Katil Ichi, Visitor Q ve konuklarını sürekli kaybeden bir aile pansiyonunu konu alan müzikal Katakurilerin Sevinci geldi. 2003’te çektiği Gozu ise Sitges’te Jüri Özel Ödülü’nü kazandı.

Provokasyon kısmen pazarlama stratejisiydi ve işe yaradı. Katil Ichi’nin Toronto’daki galasında izleyicilere tanıtım amacıyla kusma poşetleri dağıtıldı. Britanya Film Sınıflandırma Kurulu filmden üç dakikadan biraz fazla bölümün kesilmesini istedi; film Almanya, Malezya ve Norveç’te ise doğrudan yasaklandı. Birkaç yıl sonra Showtime, kablolu televizyon için hazırlanan Amerikan korku antolojisinin Miike imzalı bölümü Imprint’i fazla rahatsız edici bulup yayın akışından çıkardı; bölüm bunun yerine kesilmemiş hâliyle DVD’de yayımlandı.

Bu sırada Japonya, gişe başarısı getirecek filmler için Miike’ye kapılarını açıyordu. Cep telefonları üzerinden anlatılan bir hayalet hikâyesi olan Cevapsız Arama, devam filmlerine ve Hollywood uyarlamasına konu oldu. Crows Zero ise savaş hâlindeki lise çetelerini anlatan bir mangayı film serisine dönüştürdü. Ardından saygınlık getiren yapımlar geldi. Yine Imamura’nın en büyük oğlu Tengan’ın senaryosunu yazdığı 13 Suikastçı, Miike’nin Nikkan Sports Film Ödülleri’nde en iyi yönetmen ödülünü aldığı 2010 yılında Venedik’te yarışma seçkisinde gösterildi. Bir yıl sonra Hara-Kiri: Bir Samurayın Ölümü Cannes’da yarıştı. Takuya Kimura’nın rol aldığı Ölümsüz Kılıç, 2017’de Cannes’da gösterildiğinde Miike’nin 100. uzun metrajlı filmi olarak tanıtıldı. Boksörü merkezine alan çete dünyası aşk hikâyesi İlk Aşk ise iki yıl sonra Yönetmenlerin On Beş Günü bölümünde gösterildi.

Film üretimindeki bu hacim, Miike’nin ününün de çatallaştığı nokta. Batı’da Miike’nin aşırılık yanlısı bir yönetmen olduğu fikri, 2000 yılı civarındaki birkaç yıla sıkışan bir avuç filme dayanıyor. Oysa aynı filmografide ailelere yönelik bir fantastik film olan The Great Yokai War: Guardians ve Batı’daki Miike algısında pek yer bulmayan, stüdyolar için çekilmiş uzun bir uyarlama dizisi de var. “Aşırılık yanlısı” etiketi bugün çektiği filmlere uymuyor; güvenilir zanaatkâr tanımı da çoğu zaman yetersiz kalıyor. Gerçekçi bir drama olan Sham, belirsizlikle flört edip sonra taraf seçtiğini söyleyen bir Japan Times eleştirisi aldı. Bad Lieutenant: Tokyo ise Toronto’da daha kötü karşılandı: The Film Stage filmi, beklenmedik bir seriye eklenen tembel ve yavan bir halka olarak niteledi; ilk 18 eleştirinin toplamı Rotten Tomatoes’ta yüzde 39’luk bir beğeni oranına karşılık geldi. Bu kadar geniş bir filmografide başarısız işler de olur; Miike onlardan kaçınmak için çalışma temposunu hiçbir zaman düşürmedi.

Haziran 2025’te Japonya’da gösterime giren Sham’de Go Ayano, bir öğrencisine kötü muamele etmekle suçlanan öğretmeni canlandırıyor. Film, gazeteci Masumi Fukuda’nın 2007 tarihli kitabından uyarlandı; daha sonra Goa’daki uluslararası yarışmada gösterildi. Miike ayrıca dövüş temalı bir drama olan Blazing Fists’i ve Nisan 2026’da yayımlanan, Fuji Dağı’nda büyük bir patlama yaşandığını hayal eden NHK özel programının dramatize edilmiş sahnelerini yönetti.

Shumei: The Living Legacy of Kabuki, Miike’nin ilk uzun metrajlı belgeseli. 97 dakikalık film, Ichikawa Danjūrō XIII ile oğlu Ichikawa Shinnosuke VIII’i 2022’deki veraset törenleri boyunca izliyor; anlatıcı ise Anne. Miike, yönetmen notunda filmi yalın bir soruyla çerçeveledi: “Ichikawa Danjūrō XIII tam olarak kim? Yeniden sormak istediğim basit soru buydu.” Film, Eylül 2026’da Venedik’te yarışma dışı gösterildi ve Hirokazu Koreeda’nın bir filmiyle birlikte yan etkinlik Cinema & Arts Award’ın en iyi film ödülünü paylaştı. Japonya’da 25 Eylül’de gösterime girdi.

Bad Lieutenant: Tokyo, Abel Ferrara’nın 1992 tarihli ilk filminin ve 2009’da New Orleans’ta geçen devam filminin ardından bu adı taşıyan üçüncü film. Shun Oguri başrolde; ona Lily James, Shotaro Mamiya ve profesyonel güreşçi Liv Morgan eşlik ediyor. Senaryoyu Tengan yazdı. Filmin dünya prömiyeri 14 Eylül 2026’da Toronto Uluslararası Film Festivali’nde yapıldı. Sony Pictures filmi Japonya’da 23 Ekim’de gösterime sokacak; ABD hakları Neon’da, ancak henüz bir tarih belirlenmedi.

Miike özel hayatı hakkında nadiren konuşuyor. Uzun süredir birlikte olduğu Misako Saka aynı zamanda yapım ortağı; adı kabuki belgeselinin, Tokyo’da geçen gerilim filminin ve sıradaki filmin jeneriğinde yer alıyor.

Sıradaki film, Kyoto’da geçen ve henüz adı açıklanmayan bir korku filmi. Senaryoyu Ross Evans ile Yumiko Aoyagi, Charli XCX ve Miike’nin bir fikrinden yola çıkarak yazdı. Charli XCX, iki arkadaşıyla tatile çıktığı sırada işkence görmüş bir ruhun ele geçirdiği Katie’yi canlandırıyor; oyuncu kadrosunda Milly Alcock ve Norman Reedus da var. Film 2026’da Japonya’da çekildi ve henüz gösterim tarihi açıklanmadı. Miras alınan isimlerin ağırlığını anlatan bir belgeselin ardından, Toronto’daki prömiyerine bir zamanlar kusma poşetlerinin eşlik ettiği yönetmen şimdi bir pop yıldızının hayalet hikâyesini çekiyor.